AF&AM GOLAN

Hic incipiunt constituciones artis gemetriae secundum Eucyldem.

Whose wol bothe wel rede and loke, He may fynde wryte yn olde boke Of grete lordys and eke ladyysse, That hade mony chyldryn y-fere, y-wisse;

And hade no rentys to fynde hem wyth, Nowther yn towne, ny felde, ny fryth:

A cownsel togeder they cowthe hem take; To ordeyne for these chyldryn sake, How they my[g]th best lede here lyfe Withoute gret desese, care and stryfe;

And most for the multytude that was comynge Of here chyldryn after here [g]yndynge. (They) sende thenne after grete clerkys, To techyn hem thenne gode werkys;

And pray we hem, for our Lordys sake,

To oure chyldryn sum werke to make, That they my[g]th gete here lyvynge therby, Bothe wel and onestlyche, ful sycurly. Yn that tyme, thro[g]gh good gemetry, Thys onest craft of good masonry Wes ordeynt and made yn thys manere, Y-cownterfetyd of thys clerkys y-fere; At these lordys prayers they cownterfetyd gemetry, And [g]af hyt the name of masonry, For the moste oneste craft of alle.

These lordys chyldryn therto dede falle, To lurne of hym the craft of gemetry,

The wheche he made ful curysly;

Thro[g]gh fadrys prayers and modrys also,

Thys onest craft he putte hem to. He that lerned best, and were of onesté, And passud hys felows yn curysté; [G]ef yn that craft he dede hym passe, He schulde have more worschepe then the lasse.

Thys grete clerkys name was clept Euclyde,

Hys name hyt spradde ful wondur wyde. Get thys grete clerke more ordeynt he To hym that was herre yn thys degré, That he schulde teche the synplyst of (wytte)

Yn that onest craft to be parfytte; And so uchon schulle techyn othur, And love togeder as syster and brothur.

Forthermore [g]et that ordeynt he, Mayster y-called so schulde he be; So that he were most y-worschepede, Thenne sculde he be so y-clepede: But mason schulde never won other calle, Withynne the craft amongus hem alle, Ny soget, ny servand, my dere brother,

ha[g]ht he be not so perfyt as ys another; Uchon sculle calle other felows by cuthe,

For cause they come of ladyes burthe.

On thys maner, thro[g] good wytte of gemetry, Bygan furst the craft of masonry: The clerk Euclyde on thys wyse hyt fonde, Thys craft of gemetry yn Egypte londe.

Yn Egypte he taw[g]hte hyt ful wyde, Yn dyvers londe on every syde; Mony erys afterwarde, y understonde, [G]er that the craft com ynto thys londe, Thys craft com ynto Englond, as y [g]ow say, Yn tyme of good kynge Adelstonus day; He made tho bothe halle and eke bowre, And hye templus of gret honowre, To sportyn hym yn bothe day and ny[g]th, An to worschepe hys God with alle hys my[g]th.

Thys goode lorde loved thys craft ful wel, And purposud to strenthyn hyt every del, For dyvers defawtys that yn the craft he fonde; He sende about ynto the londe

After alle the masonus of the crafte, To come to hym ful evene stra[g]fte, For to amende these defautys alle By good consel, [g]ef hyt myt[g]th falle. A semblé thenne he cowthe let make Of dyvers lordis, yn here state, Dukys, erlys, and barnes also, Kyn[g]thys, sqwyers, and mony mo, And the grete burges of that syté, They were ther alle yn here degré; These were ther uchon algate, To ordeyne for these masonus astate. Ther they sow[g]ton by here wytte, How they my[g]thyn governe hytte:

Fyftene artyculus they ther sow[g]ton And fyftene poyntys they wro[g]ton.

Hic incipit articulus primus.

The furste artycul of thys gemetry:-- The mayster mason moste be ful securly Bothe stedefast, trusty, and trwe, Hyt schal hum never thenne arewe: And pay thy felows after the coste, As vytaylys goth thenne, wel thou woste;

And pay them trwly, apon thy fay, What that they deserven may; And to her hure take no more, But what they mowe serve fore; And spare, nowther for love ny drede,

Of nowther partys to take no mede; Of lord ny felow, whether he be, Of hem thou take no maner of fe; And as a jugge stonde upry[g]th, And thenne thou dost to bothe good ry[g]th; And trwly do thys whersever thou gost,

Thy worschep, thy profyt, hyt shcal be most.

Articulus secundus.

The secunde artycul of good masonry, As [g]e mowe hyt here hyr specyaly, That every mayster, that ys a mason, Most ben at the generale congregacyon, So that he hyt resonably y-tolde Where that the semblé schal be holde;

And to that semblé he most nede gon, But he have a resenabul skwsacyon,

Or but he be unbuxom to that craft, Or with falssehed ys over-raft, Or ellus sekenes hath hym so stronge, That he may not com hem amonge; That ys a skwsacyon, good and abulle, To that semblé withoute fabulle.

Articulus tercius.

The thrydde artycul for sothe hyt ysse, That the mayster take to no prentysse, but he have good seuerans to dwelle Seven [g]er with hym, as y [g]ow telle, Hys craft to lurne, that ys profytable;

Withynne lasse he may not be able To lordys profyt, ny to his owne, As [g]e mowe knowe by good resowne.

Articulus quartus. The fowrhe artycul thys moste be That the mayster hym wel be-se, That he no bondemon prentys make, Ny for no covetyse do hym take; For the lord that he ys bonde to, May fache the prentes whersever he go. Gef yn the logge he were y-take, Muche desese hyt mygth ther make, And suche case hyt mygth befalle, That hyt mygth greve summe or alle. For alle the masonus tht ben there Wol stonde togedur hol y-fere Gef suche won yn that craft schulde swelle, Of dyvers desesys ge mygth telle: For more gese thenne, and of honeste, Take a prentes of herre degre. By olde tyme wryten y fynde That the prenes schulde be of gentyl kynde; And so symtyme grete lordys blod Toke thys gemetry, that ys ful good.

Articulus quintus.

The fyfthe artycul ys swythe good, So that the prentes be of lawful blod; The mayster schal not, for no vantage,

Make no prentes that ys outrage; Hyt ys to mene, as [g]e mowe here, That he have hys lymes hole alle y-fere;

the craft hyt were gret schame, To make an halt mon and a lame, For an unperfyt mon of suche blod Schulde do the craft but lytul good. Thus [g]e mowe knowe everychon, The craft wolde have a my[g]hty mon; A maymed mon he hath no my[g]ht, [G]e mowe hyt knowe long [g]er ny[g]ht.

Articulus sextus.

The syxte artycul [g]e mowe not mysse,

That the mayster do the lord no pregedysse,

To take of the lord, for hyse prentyse, Also muche as hys felows don, yn alle vyse.

For yn that craft they ben ful perfyt, So ys not he, [g]e mowe sen hyt. Also hyt were a[g]eynus good reson, To take hys, hure as hys felows don. Thys same artycul, yn thys casse, Juggythe the prentes to take lasse Thenne hys felows, that ben ful perfyt. Yn dyvers maters, conne qwyte hyt, The mayster may his prentes so enforme, That hys hure may crese ful [g]urne,

And, ger hys terme come to an ende, Hys hure may ful wel amende.

Articulus septimus.

The seventhe artycul that ys now here, Ful wel wol telle gow, alle y-fere, That no mayster, for favour ny drede, Schal no thef nowther clothe ny fede. Theves he schal herberon never won, Ny hym that hath y-quellude a mon, Wy thylike that hath a febul name, Lest hyt wolde turne the craft to schame.

Articulus octavus.

The eghte artycul schewt [g]ow so,

That the mayster may hyt wel do, [G]ef that he have any mon of crafte, And be not also perfyt as he au[g]te, He may hym change sone anon, And take for hym a perfytur mon. Suche a mon, thro[g]e rechelaschepe,

My[g]th do the craft schert worschepe.

Articulus nonus.

The nynthe artycul schewet ful welle, That the mayster be both wyse and felle; That no werke he undurtake, But he conne bothe hyt ende and make; And that hyt be to the lordes profyt also,

And to hys craft, whersever he go; And that the grond be wel y-take, That hyt nowther fle ny grake.

Articulus decimus.

The then the artycul ys for to knowe, Amonge the craft, to hye and lowe, There schal no mayster supplante other, But be togeder as systur and brother, Yn thys curyus craft, alle and som, That longuth to a maystur mason.

Ny he schal not supplante non other mon, That hath y-take a werke hym uppon, Yn peyne therof that ys so stronge,

That peyseth no lasse thenne ten ponge, But [g]ef that he be gulty y-fonde, That toke furst the werke on honde; For no mon yn masonry Schal no supplante othur securly, But [g]ef that hyt be so y-wro[g]th, That hyt turne the werke to nogth; Thenne may a mason that werk crave, To the lordes profyt hyt for to save; Yn suche a case but hyt do falle, Ther schal no mason medul withalle.

Forsothe he that begynnyth the gronde, And he be a mason goode and sonde, For hath hyt sycurly yn hys mynde To brynge the werke to ful good ende.

Articulus undecimus.

The eleventhe artycul y telle the, That he ys bothe fayr and fre; For he techyt, by hys my[g]th, That no mason schulde worche be ny[g]th, But [g]ef hyt be yn practesynge of wytte, [G]ef that y cowthe amende hytte.

Articulus duodecimus.

The twelfthe artycul ys of hye honesté To [g]every mason, whersever he be; He schal not hys felows werk deprave, [G]ef that he wol hys honesté save; With honest wordes he hyt comende, By the wytte that God the dede sende; Buy hyt amende by al that thou may, Bytwynne [g]ow bothe withoute nay.

Articulus xiijus.

The threttene artycul, so God me save, Ys,[g]ef that the mayster a prentes have, Enterlyche thenne that he hym teche,

And meserable poyntes that he hym reche, That he the craft abelyche may conne, Whersever he go undur the sonne.

Articulus xiiijus.

The fowrtene artycul, by good reson, Scheweth the mayster how he schal don; He schal no prentes to hym take, Byt dyvers crys he have to make, That he may, withynne hys terme,

Of hym dyvers poyntes may lurne.

Articulus quindecimus.

The fyftene artycul maketh an ende, For to the mayster he ys a frende; To lere hym so, that for no mon, No fals mantenans he take hym apon, Ny maynteine hys felows yn here synne,

For no good that he my[g]th wynne; Ny no fals sware sofre hem to make, For drede of here sowles sake; Lest hyt wolde turne the craft to schame, And hymself to mechul blame.

Plures Constituciones.

Primus punctus.

At thys semblé were poyntes y-ordeynt mo,

Of grete lordys and maystrys also, That whose wol conne thys craft and com to astate, He most love wel God, and holy churche algate,

And hys mayster also, that he ys wythe, Whersever he go, yn fylde or frythe;

And thy felows thou love also, For that they craft wol that thou do. Secundus punctus.

The secunde poynt, as y [g]ow say, That the mason worche apon the werk day, Also trwly, as he con or may, To deserve hys huyre for the halyday, And trwly to labrun on hys dede, Wel deserve to have hys mede.

Tercius punctus.

The thrydde poynt most be severele, With the prentes knowe hyt wele, Hys mayster conwsel he kepe and close, And hys felows by hys goode purpose;

The prevetyse of the chamber telle he no man, Ny yn the logge whatsever they done; Whatsever thou heryst, or syste hem do, Telle hyt no mon, whersever thou go; The conwsel of halls, and [g]eke of bowre,

Kepe hyt wel to gret honowre, Lest hyt wolde torne thyself to blame, And brynge the craft ynto gret schame.

Quartus punctus.

The fowrthe poynt techyth us alse, That no mon to hys craft be false; Errour he schal maynteine none A[g]eynus the craft, but let hyt gone; Ny no pregedysse he schal not do To hys mayster, ny hys felows also;

And that[g]th the prentes be under awe, [G]et he wolde have the same lawe.

Quintus punctus.

The fyfthe poynte ys, withoute nay, That whenne the mason taketh hys pay Of the mayster, y-ordent to hym, Ful mekely y-take so most hyt byn; [G]et most the mayster, by good resone, Warne hem lawfully byfore none, [G]ef he nulle okepye hem no more, As he hath y-done ther byfore; A[g]eynus thys ordyr he may not stryve, [G]ef he thenke wel for to thryve.

Sextus punctus.

The syxte poynt ys ful [g]ef to knowe, Bothe to hye and eke to lowe,

For suche case hyt my[g]th befalle, Amonge the masonus, summe or alle, Throwghe envye, or dedly hate, Ofte aryseth ful gret debate. Thenne owyth the mason, [g]ef that he may, Putte hem bothe under a day; But loveday [g]et schul they make none; Tyl that the werke day be clene a-gone; Apon the holyday [g]e mowe wel take Leyser y-now[g]gth loveday to make, Lest that hyt wolde the werke day Latte here werke for suche afray; To suche ende thenne that hem drawe,

That they stonde wel yn Goddes lawe.

Septimus punctus.

The seventhe poynt he may wel mene, Of wel longe lyf that God us lene, As hyt dyscryeth wel opunly, Thou schal not by thy maysters wyf ly, Ny by the felows, yn no maner wyse,

Lest the craft wolde the despyse; Ny by the felows concubyne, No more thou woldest he dede by thyne.

The peyne thereof let hyt be ser, That he prentes ful seven [g]er, [G]ef he forfete yn eny of hem,

So y-chasted thenne most he ben; Ful mekele care my[g]th ther begynne, For suche a fowle dedely synne.

Octavus punctus.

The eghte poynt, he may be sure, [G]ef thou hast y-taken any cure, Under thy mayster thou be trwe, For that pynt thou schalt never arewe;

A trwe medyater thou most nede be To thy mayster, and thy felows fre; Do trwly al....that thou my[g]th, To both partyes, and that ys good ry[g]th.

Nonus punctus.

The nynthe poynt we schul hym calle, That he be stwarde of oure halle, Gef that ge ben yn chambur y-fere, Uchon serve other, with mylde chere; Jentul felows, ge moste hyt knowe, For to be stwardus alle o rowe, Weke after weke withoute dowte, Stwardus to ben so alle abowte,

Lovelyche to serven uchon othur, As thawgh they were syster and brother; Ther schal never won on other costage Fre hymself to no vantage, But every mon schal be lyche fre

Yn that costage, so moste hyt be; Loke that thou pay wele every mon algate,

That thou hsat y-bow[g]ht any vytayles ate, That no cravynge be y-mad to the, Ny to thy felows, yn no degré,

To mon or to wommon, whether he be, Pay hem wel and trwly, for that wol we; Therof on thy felow trwe record thou take, For that good pay as thou dost make,

Lest hyt wolde thy felowe schame, Any brynge thyself ynto gret blame. [G]et good acowntes he most make Of suche godes as he hath y-take,

Of thy felows goodes that thou hast spende, Wher, and how, and to what ende; Suche acowntes thou most come to, Whenne thy felows wollen that thou do.

Decimus punctus.

The tenthe poynt presentyeth wel god lyf, To lyven withoute care and stryf; For and the mason lyve amysse, And yn hys werk be false, y-wysse, And thorw[g] suche a false skewysasyon May sclawndren hys felows oute reson, Throw[g] false sclawnder of suche fame

May make the craft kachone blame. [G]ef he do the craft suche vylany, Do hym no favour thenne securly. Ny maynteine not hym yn wyked lyf,

Lest hyt wolde turne to care and stryf; But get hym [g]e schul not delayme, But that [g]e schullen hym constrayne, For to apere whersevor [g]e wylle, Whar that [g]e wolen, lowde, or stylle; To the nexte semblé [g]e schul hym calle, To apere byfore hys felows alle, And but [g]ef he wyl byfore hem pere,

The crafte he moste nede forswere; He schal thenne be chasted after the lawe That was y-fownded by olde dawe.

Punctus undecimus.

The eleventhe poynt ys of good dyscrecyoun, As [g]e mowe knowe by good resoun; A mason, and he thys craft wel con, That sy[g]th hys felow hewen on a ston,

And ys yn poynt to spylle that ston, Amende hyt sone, [g]ef that thou con,

And teche hym thenne hyt to amende,

That the l(ordys) werke be not y-schende, And teche hym esely hyt to amende, With fayre wordes, that God the hath lende;

For hys sake that sytte above, With swete wordes noresche hym love.

Punctus duodecimus.

The twelthe poynt of gret ryolté, Ther as the semblé y-hole schal be, Ther schul be maystrys and felows also,

And other grete lordes mony mo; There schal be the scheref of that contré, And also the meyr of that syté, Kny[g]tes and sqwyers ther schul be, And other aldermen, as [g]e schul se; Suche ordynance as they maken there, They schul maynté hyt hol y-fere A[g]eynus that mon, whatsever he be, That longuth to the craft bothe fayr and fre. [G]ef he any stryf a[g]eynus hem make, Ynto here warde he schal be take.

xiijus punctus.

The threnteth poynt ys to us ful luf. He schal swere never to be no thef, Ny soker hym yn hys fals craft, For no good that he hath byraft,

And thou mowe hyt knowe or syn, Nowther for hys good, ny for hys kyn.

xiiijus punctus.

The fowrtethe poynt ys ful good lawe To hym that wold ben under awe; A good trwe othe he most ther swere To hys mayster and hys felows that ben there; He most be stedefast and trwe also

To alle thys ordynance, whersever he go, And to hys lyge lord the kynge, To be trwe to hym, over alle thynge.

And alle these poyntes hyr before To hem thou most nede by y-swore, And alle schul swere the same ogth Of the masonus, be they luf, ben they loght, To alle these poyntes hyr byfore,

That hath ben ordeynt by ful good lore. And they schul enquere every mon On his party, as wyl as he con, [G]ef any mon mowe be y-fownde gulty Yn any of these poyntes spesyaly;

And whad he be, let hym be sow[g]ht, And to the sembl&3233; let hym be brow[g]ht.

Quindecimus punctus.

The fiftethe poynt ys of ful good lore,

For hem that schul ben ther y-swore, Suche ordyance at the semblé wes layd Of grete lordes and maystres byforesayd; For thelke that be unbuxom, y-wysse,

A[g]eynus the ordynance that ther ysse Of these artyculus, that were y-meved there, Of grete lordes and masonus al y-fere.

And [g]ef they ben y-preved opunly Byfore that semblé, by an by, And for here gultes no mendys wol make, Thenne most they nede the crafy forsake;

And so masonus craft they schul refuse, And swere hyt never more for to use. But [g]ef that they wol mendys make,

A[g]ayn to the craft they schul never take;

And [g]ef that they nul not do so, The scheref schal come hem sone to, And putte here bodyes yn duppe prison, For the trespasse that they hav y-don, And take here goodes and here cattelle Ynto the kynges hond, everyt delle, And lete hem dwelle ther full stylle, Tyl hyt be oure lege kynges wylle.

Alia ordinacio artis gematriae.

They ordent ther a semblé to be y-holde

Every [g]er, whersever they wolde, To amende the defautes, [g]ef any where fonde Amonge the craft withynne the londe;

Uche [g]er or thrydde [g]er hyt schuld be holde,

Yn every place whersever they wolde; Tyme and place most be ordeynt also, Yn what place they schul semble to. Alle the men of craft tehr they most ben, And other grete lordes, as [g]e mowe sen, To mende the fautes that buth ther y-spoke, [G]ef that eny of hem ben thenne y-broke.

Ther they schullen ben alle y-swore, That longuth to thys craftes lore, To kepe these statutes everychon, That ben y-ordeynt by kynge Aldelston;

These statutes that y have hyr y-fonde Y chulle they ben holde thro[g]h my londe, For the worsche of my ry[g]olté, That y have by my dygnyté. Also at every semblé that [g]e holde, That ge come to [g]owre lyge kyng bolde, Bysechynge hym of hys hye grace, To stonde with [g]ow yn every place, To conferme the statutes of kynge Adelston, That he ordeydnt to thys craft by good reson,

Ars quatuor coronatorum.

Pray we now to God almy[g]ht, And to hys moder Mary bry[g]ht,

That we mowe keepe these artyculus here, And these poynts wel al y-fere, As dede these holy martyres fowre, That yn thys craft were of gret honoure; They were as gode masonus as on erthe schul go, Gravers and ymage-makers they were also. For they were werkemen of the beste, The emperour hade to hem gret luste; He wylned of hem a ymage to make, That mow[g]h be worscheped for his sake; Suche mawmetys he hade yn hys dawe, To turne the pepul from Crystus lawe.

But they were stedefast yn Crystes lay, And to here craft, withouten nay; They loved wel God and alle hys lore, And weren yn hys serves ever more. Trwe men they were yn that dawe, And lyved wel y Goddus lawe; They tho[g]ght no mawmetys for to make, For no good that they my[g]th take, To levyn on that mawmetys for here God, They nolde do so thaw[g] he were wod;

For they nolde not forsake here trw fay, An beyleve on hys falsse lay. The emperour let take hem sone anone, And putte hem ynto a dep presone; The sarre he penest hem yn that plase, The more yoye wes to hem of Cristus grace. Thenne when he sye no nother won, To dethe he lette hem thenne gon; Whose wol of here lyf [g]et mor knowe, By the bok he may kyt schowe, In the legent of scanctorum, The name of quatour coronatorum.

Here fest wol be, withoute nay, After Alle Halwen the eyght day. [G]e mow here as y do rede, That mony [g]eres after, for gret drede That Noees flod wes alle y-ronne, The tower of Babyloyne was begonne, Also playne werke of lyme and ston, As any mon schulde loke uppon; So long and brod hyt was begonne, Seven myle the he[g]ghte schadweth the sonne. King Nabogodonosor let hyt make, To gret strenthe for monus sake,

Tha[g]gh suche a flod a[g]ayne schulde come, Over the werke hyt schulde not nome;

For they hadde so hy pride, with stronge bost, Alle that werke therfore was y-lost; An angele smot hem so with dyveres speche, That never won wyste what other schuld reche.

Mony eres after, the goode clerk Euclyde Ta[g]ghte the craft of gemetré wonder wyde, So he ded that tyme other also, Of dyvers craftes mony mo. Thro[g]gh hye grace of Crist yn heven, He commensed yn the syens seven;

Gramatica ys the furste syens y-wysse, Dialetica the secunde, so have y blysse,

Rethorica the thrydde, withoute nay, Musica ys the fowrth, as y [g]ow say, Astromia ys the v, by my snowte, Arsmetica the vi, withoute dowte Gemetria the seventhe maketh an ende, For he ys bothe make and hende, Gramer forsothe ys the rote, Whose wyl lurne on the boke;

But art passeth yn hys degré, As the fryte doth the rote of the tre;

Rethoryk metryth with orne speche amonge, And musyke hyt ys a swete song;

Astronomy nombreth, my dere brother, Arsmetyk scheweth won thyng that ys another Gemetré the seventh syens hyt ysse,

That con deperte falshed from trewthe y-wys.

These bene the syens seven, Whose useth hem wel, he may han heven. Now dere chyldren, by [g]owre wytte, Pride and covetyse that [g]e leven, hytte,

And taketh hede to goode dyscrecyon, And to good norter, whersever [g]e com.

Now y pray [g]ow take good hede,

For thys [g]e most kenne nede, But much more [g]e moste wyten, Thenne [g]e fynden hyr y-wryten. [G]ef the fayle therto wytte, Pray to God to send the hytte; For Crist hymself, he techet ous That holy churche ys Goddes hous, That ys y-mad for nothynge ellus but for to pray yn, as the bok tellus; Ther the pepul schal gedur ynne, To pray and wepe for here synne. Loke thou come not to churche late, For to speke harlotry by the gate;

Thenne to churche when thou dost fare, Have yn thy mynde ever mare To worschepe thy lord God bothe day and ny[g]th, With all thy wyttes, and eke thy my[g]th.

To the churche dore when tou dost come, Of that holy water ther sum thow nome, For every drope thou felust ther Qwenchet a venyal synne, be thou ser.

But furst thou most do down thy hode, For hyse love that dyed on the rode.

Into the churche when thou dost gon, Pulle uppe thy herte to Crist, anon;

Uppon the rode thou loke uppe then, And knele down fayre on bothe thy knen; Then pray to hym so hyr to worche, After the lawe of holy churche,

For to kepe the comandementes ten, That God [g]af to alle men; And pray to hym with mylde steven To kepe the from the synnes seven, That thou hyr mowe, yn thy lyve, Kepe the wel from care and stryve, Forthermore he grante the grace, In heven blysse to hav a place.

In holy churche lef nyse wordes Of lewed speche, and fowle bordes, And putte away alle vanyté, And say thy pater noster and thyn ave; Loke also thou make no bere, But ay to be yn thy prayere; [G]ef thou wolt not thyselve pray, Latte non other mon by no way.

In that place nowther sytte ny stonde, But knele fayre down on the gronde, And, when the Gospel me rede schal,

Fayre thou stonde up fro the wal, And blesse the fayre, [g]ef that thou conne, When gloria tibi is begonne; And when the gospel ys y-done, A[g]ayn thou my[g]th knele adown; On bothe thy knen down thou falle, For hyse love that bow[g]ht us alle;

And when thou herest the belle rynge To that holy sakerynge, Knele [g]e most, bothe [g]yn[g]e and olde, And bothe [g]or hondes fayr upholde, And say thenne yn thys manere, Fayr and softe, withoute bere; "Jhesu Lord, welcom thou be, Yn forme of bred, as y the se. Now Jhesu, for thyn holy name, Schulde me from synne and schame, Schryff and hosel thou grant me bo, [G]er that y schal hennus go, And vey contrycyon of my synne, Tath y never, Lord, dye therynne; And, as thou were of a mayde y-bore, Sofre me never to be y-lore; But when y schal hennus wende, Grante me the blysse withoute ende; Amen! amen! so mot hyt be! Now, swete lady, pray for me." Thus thou my[g]ht say, or sum other thynge, When thou knelust at the sakerynge.

For covetyse after good, spare thou nought To worschepe hym that alle hath wrought;

For glad may a mon that day ben, That onus yn the day may hym sen; Hyt ys so muche worthe, withoute nay, The vertu therof no mon telle may;

But so meche good doth that syht, As seynt Austyn telluth ful ryht, That day thou syst Goddus body, Thou schalt have these, ful securly:- Mete and drynke at thy nede,

Non that day schal the gnede; Ydul othes, an wordes bo, God for[g]eveth the also; Soden deth, that ylke day, The dar not drede by no way; Also that day, y the plyht, Thou schalt not lese thy eye syht; And uche fote that thou gost then,

That holy syht for to sen, They schul be told to stonde yn stede, When thou hast therto gret nede; That messongere, the angele Gabryelle, Wol kepe hem to the ful welle. From thys mater now y may passe, To telle mo medys of the masse: To churche come [g]et, [g]ef thou may, And here thy masse uche day;

[G]ef thou mowe not come to churche, Wher that ever thou doste worche, When thou herest to masse knylle, Pray to God with herte stylle, To [g]eve the part of that servyse, That yn churche ther don yse. Forthermore [g]et, y wol [g]ow preche To [g]owre felows, hyt for to teche, When thou comest byfore a lorde, Yn halle, yn bowre, or at the borde, Hod or cappe that thou of do, [G]er thou come hym allynge to; Twyes or thryes, without dowte, To that lord thou moste lowte; With thy ry[g]th kne let hyt be do, Thyn owne worschepe tou save so. Holde of thy cappe, and hod also, Tyl thou have leve hyt on to do. Al the whyle thou spekest with hym, Fayre and lovelyche bere up thy chyn; So, after the norter of the boke, Yn hys face lovely thou loke.

Fot and hond, thou kepe ful stylle From clawynge and trypynge, ys sckylle;

From spyttynge and snyftynge kepe the also, By privy avoydans let hyt go. And [g]ef that thou be wyse and felle,

Thou hast gret nede to governe the welle. Ynto the halle when thou dost wende, Amonges the genteles, good and hende,

Presume not to hye for nothynge, For thyn hye blod, ny thy connynge,

Nowther to sytte, ny to lene, That ys norther good and clene. Let not thy cowntenans therfore abate,

Forsothe, good norter wol save thy state.

Fader and moder, whatsever they be, Wel ys the chyld that wel may the, Yn halle, yn chamber, wher thou dost gon;

Gode maneres maken a mon.

To the nexte degré loke wysly, To do hem reverans by and by; Do hem [g]et no reverans al o-rowe, But [g]ef that thou do hem know.

To the mete when thou art y-sette, Fayre and onestelyche thou ete hytte; Fyrst loke that thyn honden be clene, And that thy knyf be scharpe and kene; And kette thy bred al at thy mete, Ry[g]th as hyt may be ther y-ete.

[G]ef thou sytte by a worththyur mon. Then thy selven thou art won, Sofre hym fyrst to toyche the mete, [G]er thyself to hyt reche. To the fayrest mossel thou my[g]ht not strike, Thaght that thou do hyt wel lyke; Kepe thyn hondes, fayr and wel, From fowle smogynge of thy towel;

Theron thou schalt not thy nese snyte, Ny at the mete thy tothe thou pyke; To depe yn the coppe thou my[g]ght not synke, Thagh thou have good wyl to drynke, Lest thyn enyn wolde wattryn therby_ Then were hyt no curtesy Loke yn thy mowth ther be no mete, When thou begynnyst to drynke or speke.

When thou syst any mon drynkynge, That taketh hed to thy carpynge, Sone anonn thou sese thy tale, Whether he drynke wyn other ale. Loke also thou scorne no mon, Yn what degré thou syst hym gon; Ny thou schalt no mon deprave, [G]ef thou wolt thy worschepe save; For suche worde my[g]ht ther outberste,

That myg[h]t make the sytte yn evel reste, Close thy honde yn thy fyste, And kepe the wel from "had-y-wyste."

Yn chamber amonge the ladyes bryght, Holde thy tonge and spende thy syght;

Law[g]e thou not with no gret cry, Ny make no ragynge with rybody. Play thou not buyt with thy peres, Ny tel thou not al that thou heres;

Dyskever thou not thyn owne dede, For no merthe, ny for no mede; With fayr speche thou myght have thy wylle, With hyt thou myght thy selven spylle.

When thou metyst a worthy mon, Cappe and hod thou holle not on; Yn churche, yn chepyns, or yn the gate, Do hym revera(n)s after hys state.

[G]ef thou gost with a worthyor mon Then thyselven thou art won, Let thy forther schulder sewe hys backe, For that ys norter withoute lacke; When he doth speke, holte the stylle, When he hath don, sey for thy wylle; Yn thy speche that thou be felle, And what thou sayst avyse the welle;

But byref thou not hym hys tale, Nowther at the wyn, ny at the ale. Cryst then of hys hye grace, [G]eve [g]ow bothe wytte and space, Wel thys boke to conne and rede, Heven to have for [g]owre mede.

Amen! amen! so mot hyt be! Say we so all per charyté.

Here begin the constitutions of the art of Geometry according to Euclid.

Whoever will both well read and look
He may find written in old book
Of great lords and also ladies,
That had many children together, y-wisse; (certainly)
And had no income to keep them with,
Neither in town nor field nor frith; (enclosed wood)
A council together they could them take,
To ordain for these children's sake,
How they might best lead their life
Without great dis-ease, care, and strife;

And most for the multitude that was coming
Of their children after their ending
They send them after great clerks,
To teach them then good works;

And pray we them, for our Lord's sake.

To our children some work to make,
That they might get their living thereby, Both well and honestly full securely.
In that time, through good geometry,
This honest craft of good masonry
Was ordained and made in this manner,
Counterfeited of these clerks together;
At these lord's prayers they counterfeited geometry,
And gave it the name of masonry,
For the most honest craft of all.
These lords' children thereto did fall,
To learn of him the craft of geometry,

The which he made full curiously;

Through fathers' prayers and mothers' also,

This honest craft he put them to.
He learned best, and was of honesty,
And passed his fellows in curiosity,
If in that craft he did him pass,
He should have more worship than the lasse, (less)
This great clerk's name was Euclid,

His name it spread full wonder wide.
Yet this great clerk ordained he
To him that was higher in this degree,
That he should teach the simplest of wit

In that honest craft to be parfytte; (perfect)
And so each one shall teach the other,
And love together as sister and brother.

Furthermore yet that ordained he,
Master called so should he be;
So that he were most worshipped,
Then should he be so called;
But masons should never one another call,
Within the craft amongst them all,
Neither subject nor servant, my dear brother,

Though he be not so perfect as is another;
Each shall call other fellows by cuthe, (friendship)
Because they come of ladies' birth.

On this manner, through good wit of geometry,
Began first the craft of masonry;
The clerk Euclid on this wise it found,
This craft of geometry in Egypt land.

In Egypt he taught it full wide,
In divers lands on every side;
Many years afterwards, I understand,
Ere that the craft came into this land.
This craft came into England, as I you say,
In time of good King Athelstane's day;
He made then both hall and even bower,
And high temples of great honour,
To disport him in both day and night,
And to worship his God with all his might.

This good lord loved this craft full well,
And purposed to strengthen it every del, (part)
For divers faults that in the craft he found;
He sent about into the land

After all the masons of the craft,
To come to him full even straghfte, (straight)
For to amend these defaults all
By good counsel, if it might fall.
An assembly then he could let make
Of divers lords in their state,
Dukes, earls, and barons also,
Knights, squires and many mo, (more)
And the great burgesses of that city,
They were there all in their degree;
There were there each one algate, (always)
To ordain for these masons' estate,
There they sought by their wit,
How they might govern it;

Fifteen articles they there sought,
And fifteen points there they wrought,

Here begins the first article.

The first article of this geometry;-
The master mason must be full securely
Both steadfast, trusty and true,
It shall him never then rue;
And pay thy fellows after the cost,
As victuals goeth then, well thou woste; (knowest)
And pay them truly, upon thy fay, (faith)
What they deserven may; (may deserve)
And to their hire take no more,
But what that they may serve for;
And spare neither for love nor drede, (dread)

Of neither parties to take no mede; (bribe)
Of lord nor fellow, whoever he be,
Of them thou take no manner of fee;
And as a judge stand upright,
And then thou dost to both good right;
And truly do this wheresoever thou gost, (goest)
Thy worship, thy profit, it shall be most.

Second article.

The second article of good masonry,
As you must it here hear specially,
That every master, that is a mason,
Must be at the general congregation,
So that he it reasonably be told
Where that the assembly shall be holde; (held)

And to that assembly he must needs gon, (go)
Unless he have a reasonable skwasacyon, (excuse)
Or unless he be disobedient to that craft
Or with falsehood is over-raft, (overtaken)
Or else sickness hath him so strong,
That he may not come them among;
That is an excuse good and able,
To that assembly without fable.

Third article.

The third article forsooth it is,
That the master takes to no 'prentice,
Unless he have good assurance to dwell
Seven years with him, as I you tell,
His craft to learn, that is profitable;

Within less he may not be able
To lords' profit, nor to his own
As you may know by good reason.

Fourth article. The fourth article this must be,
That the master him well besee,
That he no bondman 'prentice make,
Nor for no covetousness do him take;
For the lord that he is bound to,
May fetch the 'prentice wheresoever he go.
If in the lodge he were ty-take, (taken)
Much dis-ease it might there make,
And such case it might befal,
That it might grieve some or all. For all the masons that be there
Will stand together all y-fere. (together)
If such one in that craft should dwell,
Of divers dis-eases you might tell;
For more ease then, and of honesty,
Take a 'prentice of higher degree.
By old time written I find
That the 'prentice should be of gentle kind;
And so sometime, great lords' blood
Took this geometry that is full good.

Fifth article.

The fifth article is very good,
So that the 'prentice be of lawful blood;
The master shall not, for no advantage,

Make no 'prentice that is outrage; (deformed)
It is to mean, as you may hear
That he have all his limbs whole all y-fere; (together)
To the craft it were great shame,
To make a halt man and a lame, For an imperfect man of such blood
Should do the craft but little good . Thus you may know every one, The craft would have a mighty man; A maimed man he hath no might, You must it know long ere night.

Sixth article.

The sixth article you must not miss,

That the master do the lord no prejudice,
To take the lord for his 'prentice,
As much as his fellows do, in all wise.
For in that craft they be full perfect,
So is not he, you must see it.
Also it were against good reason,
To take his hire as his fellows don. (do)
This same article in this case,
Judgeth his prentice to take less
Than his fellows, that be full perfect.
In divers matters, know requite it,
The master may his 'prentice so inform,
That his hire may increase full soon,

And ere his term come to an end,
His hire may full well amend.

Seventh article.

The seventh article that is now here,
Full well will tell you all y-fere (together)
That no master for favour nor dread,
Shall no thief neither clothe nor feed. Thieves he shall harbour never one,
Nor him that hath killed a man,
Nor the same that hath a feeble name,
Lest it would turn the craft to shame.

Eighth article.

The eighth article sheweth you so,

That the master may it well do.
If that he have any man of craft,
And he be not so perfect as he ought,
He may him change soon anon,
And take for him a more perfect man.
Such a man through rechalaschepe, (recklessness)
Might do the craft scant worship.

Ninth article.

The ninth article sheweth full well,
That the master be both wise and felle; (strong)
That he no work undertake,
Unless he can both it end and make;
And that it be to the lords' profit also,

And to his craft, wheresoever he go;
And that the ground be well y-take, (taken)
That it neither flaw nor grake. (crack)

Tenth article.

The tenth article is for to know,
Among the craft, to high and low,
There shall no master supplant another,
But be together as sister and brother,
In this curious craft, all and some,
That belongeth to a master mason.

Nor shall he supplant no other man,
That hath taken a work him upon,
In pain thereof that is so strong,

That weigheth no less than ten ponge, (pounds)
but if that he be guilty found,
That took first the work on hand;
For no man in masonry
Shall not supplant other securely,
But if that it be so wrought,
That in turn the work to nought;
Then may a mason that work crave,
To the lords' profit for it to save
In such a case if it do fall,
There shall no mason meddle withal.
Forsooth he that beginneth the ground,
If he be a mason good and sound,
He hath it securely in his mind To bring the work to full good end.

Eleventh article.

The eleventh article I tell thee,
That he is both fair and free;
For he teacheth, by his might,
That no mason should work by night,
But if be in practising of wit,
If that I could amend it.

Twelfth article.

The twelfth article is of high honesty
To every mason wheresoever he be,
He shall not his fellows' work deprave,
If that he will his honesty save;
With honest words he it commend, By the wit God did thee send;
But it amend by all that thou may,
Between you both without nay. (doubt)

Thirteenth article.

The thirteenth article, so God me save,
Is if that the master a 'prentice have,
Entirely then that he him teach,
And measurable points that he him reche, (tell)
That he the craft ably may conne, (know)
Wheresoever he go under the sun.

Fourteenth article.

The fourteenth article by good reason,
Sheweth the master how he shall don; (do)
He shall no 'prentice to him take, Unless diver cares he have to make,
That he may within his term,
Of him divers points may learn.

Fifteenth article.

The fifteenth article maketh an end,
For to the master he is a friend;
To teach him so, that for no man,
No false maintenance he take him upon,
Nor maintain his fellows in their sin,
For no good that he might win;
Nor no false oath suffer him to make,
For dread of their souls' sake,
Lest it would turn the craft to shame,
And himself to very much blame.

Plural constitutions.

First point.

At this assembly were points ordained mo, (more)
Of great lords and masters also.
That who will know this craft and come to estate,
He must love well God and holy church algate, (always)
And his master also that he is with,
Wheresoever he go in field or frythe, (enclosed wood)
And thy fellows thou love also,
For that thy craft will that thou do.

Second Point.

The second point as I you say,
That the mason work upon the work day,
As truly as he can or may, To deserve his hire for the holy-day,
And truly to labour on his deed,
Well deserve to have his mede. (reward) Third point.

The third point must be severele, (severely)
With the 'prentice know it well,
His master's counsel he keep and close,
And his fellows by his good purpose;
The privities of the chamber tell he no man,
Nor in the lodge whatsoever they don; (do)
Whatsoever thou hearest or seest them do,
Tell it no man wheresoever you go;
The counsel of hall, and even of bower,

Keep it well to great honour,
Lest it would turn thyself to blame,
And bring the craft into great shame.

Fourth point.

The fourth point teacheth us alse, (also)
That no man to his craft be false;
Error he shall maintain none
Against the craft, but let it gone; (go)
Nor no prejudice he shall not do
To his master, nor his fellow also;
And though the 'prentice be under awe,
Yet he would have the same law.

Fifth point.

The fifth point is without nay, (doubt)
That when the mason taketh his pay
Of the master, ordained to him,
Full meekly taken so must it byn; (be)
Yet must the master by good reason,
Warn him lawfully before noon,
If he will not occupy him no more,
As he hath done there before;
Against this order he may not strive,
If he think well for to thrive.

Sixth point.

The sixth point is full given to know,
Both to high and even to low,

For such case it might befall;
Among the masons some or all,
Through envy or deadly hate,
Oft ariseth full great debate.
Then ought the mason if that he may,
Put them both under a day;
But loveday yet shall they make none,
Till that the work-day be clean gone
Upon the holy-day you must well take
Leisure enough loveday to make,
Lest that it would the work-day
Hinder their work for such a fray;
To such end then that you them draw.

That they stand well in God's law.

Seventh point.

The seventh point he may well mean,
Of well long life that God us lene, (lend)
As it descrieth well openly,
Thou shalt not by thy master's wife lie,
Nor by thy fellows', in no manner wise,
Lest the craft would thee despise;
Nor by thy fellows' concubine,
No more thou wouldst he did by thine.
The pain thereof let it be sure,
That he be 'prentice full seven year,
If he forfeit in any of them

So chastised then must he ben; (be)
Full much care might there begin,
For such a foul deadly sin.

Eighth point.

The eighth point, he may be sure,
If thou hast taken any cure,
Under thy master thou be true,
For that point thou shalt never rue;
A true mediator thou must needs be
To thy master, and thy fellows free;
Do truly all that thou might,
To both parties, and that is good right.

Ninth point.

The ninth point we shall him call,
That he be steward of our hall,
If that you be in chamber y-fere, (together)
Each one serve other with mild cheer;
Gentle fellows, you must it know,
For to be stewards all o-rowe, (in turn)
Week after week without doubt,
Stewards to be so all in turn about,
Amiably to serve each one other,
As though they were sister and brother;
There shall never one another costage (cost)
Free himself to no advantage,
But every man shall be equally free

In that cost, so must it be;
Look that thou pay well every man algate, (always)
That thou hast bought any victuals ate, (eaten)
That no craving be made to thee,
Nor to thy fellows in no degree,
To man or to woman, whoever he be,
Pay them well and truly, for that will we;
Thereof on thy fellow true record thou take,
For that good pay as thou dost make,
Lest it would thy fellow shame,
And bring thyself into great blame.
Yet good accounts he must make
Of such goods as he hath y-take (taken)

Of thy fellows' goods that thou hast spende, (spent)
Where and how and to what end;
Such accounts thou must come to,
When thy fellows wish that thou do. Tenth point.

The tenth point presenteth well good life,
To live without care and strife;
For if the mason live amiss,
And in his work be false y-wisse, (I know)
And through such a false skewsasyon (excuse)
May slander his fellows without reason,
Through false slander of such fame.

May make the craft acquire blame.
If he do the craft such villainy,
Do him no favour then securely,
Nor maintain not him in wicked life,
Lest it would turn to care and strife;
But yet him you shall not delayme, (delay)
Unless that you shall him constrain,
For to appear wheresoever you will,
Where that you will, loud, or still;
To the next assembly you shall him call,
To appear before his fellows all,
And unless he will before them appear,

The craft he must need forswear;
He shall then be punished after the law
That was founded by old dawe. (day)

Eleventh point.

The eleventh point is of good discretion,
As you must know by good reason;
A mason, if he this craft well con, (know,
That seeth his fellow hew on a stone,
And is in point to spoil that stone,
Amend it soon if that thou can,
And teach him then it to amend,
That the lords' work be not y-schende, (spoiled)
And teach him easily it to amend, With fair words, that God thee hath lende; (lent)
For his sake that sit above,
With sweet words nourish his love.

Twelfth point.

The twelfth point is of great royalty,
There as the assembly held shall be,
There shall be masters and fellows also,
And other great lords many mo; (more)
There shall be the sheriff of that country,
And also the mayor of that city,
Knights and squires there shall be,
And also aldermen, as you shall see;
Such ordinance as they make there,

They shall maintain it all y-fere (together)
Against that man, whatsoever he be,
That belongeth to the craft both fair and free.
If he any strife against them make,
Into their custody he shall be take. (taken)

Thirteenth point.

The thirteenth point is to us full lief,
He shall swear never to be no thief,
Nor succour him in his false craft,
For no good that he hath byraft; (bereft)
And thou must it know or sin,
Neither for his good, nor for his kin.

Fourteenth point.

The fourteenth point is full good law
To him that would be under awe;
A good true oath he must there swear
To his master and his fellows that be there;
He must be steadfast and also true
To all this ordinance, wheresoever he go,
And to his liege lord the king,
To be true to him over all thing.
And all these points here before
To them thou must need be y-swore, (sworn)
And all shall swear the same oath
Of the masons, be they lief be they loath.
To all these points here before,

That hath been ordained by full good lore.
And they shall enquire every man
Of his party, as well as he can,
If any man may be found guilty
In any of these points specially;
And who he be, let him be sought,
And to the assembly let him be brought.

Fifteen point.

The fifteenth point is of full good lore,
For them that shall be there y-swore, (sworn)
Such ordinance at the assembly was laid
Of great lords and masters before said;
For the same that be disobedient, y-wisse, (I know) Against the ordinance that there is,
Of these articles that were moved there,
Of great lords and masons all y-fere, (together)
And if they be proved openly
Before that assembly, by and by,
And for their guilt's no amends will make,
Then must they need the craft forsake;
And no masons craft they shall refuse,
And swear it never more to use.
But if that they will amends make,
Again to the craft they shall never take;
And if that they will not do so,
The sheriff shall come them soon to, And put their bodies in deep prison,
For the trespass that they have done,
And take their goods and their cattle
Into the king's hand, every delle, (part)
And let them dwell there full still,
Till it be our liege king's will.

Another ordinance of the art of geometry.

They ordained there an assembly to be y-holde, (hold)
Every year, wheresoever they would,
To amend the defaults, if any were found
Among the craft within the land;
Each year or third year it should be holde, (held) In every place weresoever they would;
Time and place must be ordained also,
In what place they should assemble to,
All the men of craft there they must be,
And other great lords, as you must see,
To mend the faults that he there spoken,
If that any of them be then broken.
There they shall be all y-swore, (sworn)
That belongeth to this craft's lore,
To keep their statutes every one
That were ordained by King Athelstane;
These statutes that I have here found I ordain they be held through my land,
For the worship of my royalty,
That I have by my dignity.
Also at every assembly that you hold,
That you come to your liege king bold,
Beseeching him of his high grace,
To stand with you in every place,
To confirm the statutes of King Athelstane,
That he ordained to this craft by good reason.

The art of the four crowned ones.

Pray we now to God almight, (almighty)
And to his mother Mary bright,

That we may keep these articles here,
And these points well all y-fere, (together)
As did these holy martyrs four,
That in this craft were of great honour;
They were as good masons as on earth shall go,
Gravers and image-makers they were also.
For they were workmen of the best,
The emperor had to them great luste; (liking)
He willed of them an image to make
That might be worshipped for his sake;
Such monuments he had in his dawe, (day)
To turn the people from Christ's law.

But they were steadfast in Christ's lay, (law)
And to their craft without nay; (doubt)
They loved well God and all his lore,
And were in his service ever more.
True men they were in that dawe, (day)
And lived well in God's law;
They thought no monuments for to make,
For no good that they might take,
To believe on that monument for their God,
They would not do so, though he were wod; (furious)
For they would not forsake their true fay, (faith) And believe on his false lay, (law)
The emperor let take them soon anon,
And put them in a deep prison;
The more sorely he punished them in that place,
The more joy was to them of Christ's grace,
Then when he saw no other one,
To death he let them then gon; (go)
Whose will of their life yet more know
By the book he might it show
In the legend of sanctorum (holy ones)
The names of the quatuor coronatorum.

Their feast will be without nay, (doubt)
After Hallow-e'en the eighth day.
You may hear as I do read,
That many years after, for great dread
That Noah's flood was all run,
The tower of Babylon was begun,
As plain work of lime and stone,
As any man should look upon;
So long and broad it was begun,
Seven miles the height shadoweth the sun.
King Nebuchadnezzar let it make
To great strength for man's sake,

Though such a flood again should come,
Over the work it should not nome; (take)
For they had so high pride, with strong boast
All that work therefore was lost;
An angel smote them so with divers speech,
That never one knew what the other should reche. (tell)
Many years after, the good clerk Euclid
Taught the craft of geometry full wonder wide,
So he did that other time also,
Of divers crafts many mo. (more)
Through high grace of Christ in heaven,
He commenced in the sciences seven;

Grammar is the first science I know,
Dialect the second, so I have I bliss,
Rhetoric the third without nay, (doubt)
Music is the fourth, as I you say,
Astronomy is the fifth, by my snout,
Arithmetic the sixth, without doubt,
Geometry the seventh maketh an end,
For he is both meek and hende, (courteous)
Grammar forsooth is the root,
Whoever will learn on the book;
But art passeth in his degree,
As the fruit doth the root of the tree;

Rhetoric measureth with ornate speech among,
And music it is a sweet song;
Astronomy numbereth, my dear brother,
Arithmetic sheweth one thing that is another, Geometry the seventh science it is,
That can separate falsehood from truth, y-wis. (I know)
These be the sciences seven,
Who useth them well he may have heaven.
Now dear children by your wit
Pride and covetousness that you leave it,
And taketh heed to good discretion,
And to good nurture, wheresoever you come.
Now I pray you take good heed,

For this you must know nede, (needs)
But much more you must wyten, (know)
Than you find here written.
If thee fail thereto wit,
Pray to God to send thee it:
For Christ himself, he teacheth ous (us)
That holy church is God's house,
That is made for nothing ellus (else)
But for to pray in, as the book tellus; (tells us)
There the people shall gather in,
To pray and weep for their sin.
Look thou come not to church late,
For to speak harlotry by the gate;

Then to church when thou dost fare,
Have in thy mind ever mare (more)
To worship thy lord God both day and night,
With all thy wits and even thy might.
To the church door when thou dost come
Of that holy water there some thou nome, (take)
For every drop thou feelest there
Quencheth a venial sin, be thou ser. (sure)
But first thou must do down thy hood,
For his love that died on the rood.
Into the church when thou dost gon, (go)
Pull up thy heart to Christ, anon;

Upon the rood thou look up then,
And kneel down fair upon thy knen, (knees)
Then pray to him so here to worche (work)
After the law of holy church,
For to keep the commandments ten,
That God gave to all men;
And pray to him with mild steven (voice)
To keep thee from the sins seven,
That thou here may, in this life,
Keep thee well from care and strife;
Furthermore he grant thee grace,
In heaven's bliss to have a place.

In holy church leave trifling words
Of lewd speech and foul bordes, (jests)
And put away all vanity,
And say thy pater noster and thine ave;
Look also that thou make no bere, (noise)
But always to be in thy prayer;
If thou wilt not thyself pray,
Hinder no other man by no way.
In that place neither sit nor stand,
But kneel fair down on the ground,
And when the Gospel me read shall,

Fairly thou stand up from the wall,
And bless the fare if that thou can,
When gloria tibi is begun;
And when the gospel is done,
Again thou might kneel down,
On both knees down thou fall,
For his love that bought us all;

And when thou hearest the bell ring
To that holy sakerynge, (sacrament)
Kneel you must both young and old,
And both your hands fair uphold,
And say then in this manner, Fair and soft without noise;
"Jesu Lord welcome thou be,
In form of bread as I thee see,
Now Jesu for thine holy name,
Shield me from sin and shame;
Shrift and Eucharist thou grant me bo, (both)
Ere that I shall hence go,
And very contrition for my sin,
That I never, Lord, die therein;
And as thou were of maid y-bore (born)
Suffer me never to be y-lore; (lost)
But when I shall hence wend, Grant me the bliss without end;
Amen! Amen! so mote it be!
Now sweet lady pray for me."
Thus thou might say, or some other thing,
When thou kneelest at the sakerynge. (sacrament)
For covetousness after good, spare thou not
To worship him that all hath wrought;
For glad may a man that day be,
That once in the day may him see;
It is so much worth, without nay, (doubt)
The virtue thereof no man tell may;
But so much good doth that sight, That Saint Austin telleth full right, That day thou seest God's body, Thou shalt have these full securely:-
Meet and drink at thy need,
None that day shalt thou gnede; (lack)
Idle oaths and words bo, (both)
God forgiveth thee also;
Sudden death that same day
Thee dare not dread by no way;
Also that day, I thee plight,
Thou shalt not lose thy eye sight;
And each foot that thou goest then,

That holy sight for to sen, (see)
They shall be told to stand instead,
When thou hast thereto great need;
That messenger the angel Gabriel,
Will keep them to thee full well.
From this matter now I may pass,
To tell more benefits of the mass:
To church come yet, if thou may,
And hear the mass each day;
If thou may not come to church,
Where that ever thou dost worche, (work)
When thou hearest the mass knylle, (toll) Pray to God with heart still,
To give they part of that service,
That in church there done is.
Furthermore yet, I will you preach
To your fellows, it for to teach,
When thou comest before a lord,
In hall, in bower, or at the board,
Hood or cap that thou off do,
Ere thou come him entirely to;
Twice or thrice, without doubt,
To that lord thou must lowte; (bow)
With thy right knee let it be do, (done) Thine own worship thou save so.
Hold off thy cap and hood also,
Till thou have leave it on to do. (put)
All the time thou speakest with him,
Fair and amiably hold up thy chin;
So after the nurture of the book,
In his face kindly thou look.
Foot and hand thou keep full still,
For clawing and tripping, is skill;
From spitting and sniffling keep thee also,
By private expulsion let it go,
And if that thou be wise and felle, (discrete)

Thou has great need to govern thee well.
Into the hall when thou dost wend,
Amongst the gentles, good and hende, (courteous)
Presume not too high for nothing,
For thine high blood, nor thy cunning,
Neither to sit nor to lean,
That is nurture good and clean.
Let not thy countenance therefore abate,
Forsooth good nurture will save thy state.
Father and mother, whatsoever they be,
Well is the child that well may thee,
In hall, in chamber, where thou dost gon; (go)

Good manners make a man.
To the next degree look wisely,
To do them reverence by and by;
Do them yet no reverence all o-rowe, (in turn)
Unless that thou do them know.
To the meat when thou art set,
Fair and honestly thou eat it;
First look that thine hands be clean,
And that thy knife be sharp and keen,
And cut thy bread all at thy meat,
Right as it may be there y-ete. (eaten)
If thou sit by a worthier man, Then thy self thou art one,
Suffer him first to touch the meat,
Ere thyself to it reach.
To the fairest morsel thou might not strike,
Though that thou do it well like;
Keep thine hands fair and well,
From foul smudging of thy towel;
Thereon thou shalt not thy nose smite. (blow)
Nor at the meat thy tooth thou pike; (pick)
Too deep in cup thou might not sink,
Though thou have good will to drink,
Lest thine eyes would water thereby- Then were it no courtesy.
Look in thy mouth there be no meat,
When thou beginnest to drink or speak.
When thou seest any man drinking,
That taketh heed to thy carpynge, (speech)
Soon anon thou cease thy tale,
Whether he drink wine or ale,
Look also thou scorn no man,
In what degree thou seest him gone;
Nor thou shalt no man deprave,
If thou wilt thy worship save;
For such word might there outburst.

That might make thee sit in evil rest.
Close thy hand in thy fist,
And keep thee well from "had-y-wiste." ("had I known")
In chamber, among the ladies bright,
Hold thy tongue and spend thy sight;
Laugh thou not with no great cry,
Nor make no lewd sport and ribaldry.
Play thou not but with thy peers,
Nor tell thou not all that thou hears;
Discover thou not thine own deed,
For no mirth, nor for no mede: (reward)
With fair speech thou might have thy will,
With it thou might thy self spylle. (spoil)

When thou meetest a worthy man,
Cap and hood thou hold not on;
In church, in market, or in the gate,
Do him reverence after his state.
If thou goest with a worthier man
Then thyself thou art one,
Let thy foremost shoulder follow his back,
For that is nurture without lack;
When he doth speak, hold thee still,
When he hath done, say for thy will,
In thy speech that thou be felle, (discreet)
And what thou sayest consider thee well;
But deprive thou not him his tale,
Neither at the wine nor at the ale.
Christ then of his high grace,
Save you both wit and space,
Well this book to know and read,
Heaven to have for your mede. (reward)
Amen! Amen! so mote it be!
So say we all for charity.

Εδώ αρχίζουν τα συντάγματα της τέχνης της Γεωμετρίας σύμφωνα με τον Ευκλείδη

Όποιος το ίδιο καλά διαβάζει και βλέπει

μπορεί να βρει γραμμένα στο παλιό βιβλίο

για σπουδαίους άντρες και γυναίκες επείσης ,

που είχαν πολλά παιδιά μαζί , σίγουρα ;

και καθόλου εισόδημα να τα συντηρήσουν ,

ούτε στην πόλη ,ούτε στην εξοχή ούτε σε μια απλή περίφραξη ;

Ένα συμβούλιο θα μπορούσε να να τα πάρει, και να αποφασίσει για των παιδιών το όφελος, Πως καλύτερα να πορευτούν στη ζωή τους Δίχως μεγάλες αρρώστιες, έγνοιες και συγκρούσεις˙

Και κυρίως για το πλήθος όσων έμελε να έρθουν στα παιδιά τους μετά το τέλος τους

Τα έστειλαν σε μεγάλους διδασκάλους

Ώστε να τα μάθουν έτσι καλά έργα˙

Κι ας προσευχηθούμε γι αυτούς, στη χάρη του

Κυρίου μας˙

τα παιδιά μας μια εργασία να κάνουν,

έτσι ώστε να μπορούν να ζουν με τέτοιο τρόπο,

Το ίδιο καλά και τίμια σε πλήρη ασφάλεια

Εκείνο τον καιρό, μέσα από την καλή γεωμετρία,

Αυτή η τίμια τέχνη του καλού τεκτονισμού

Θεσπίστηκε και έγινε με αυτόν τον τρόπο,

Παραποιημένη από όλους αυτούς τους

διδασκάλους˙ Έξαιτείας των παρακλήσεων

εκείνων των αρχόντων παραποίησαν τη

γεωμετρία και την ονόμασαν τεκτονισμό,

Επειδή ήταν η πιο έντιμη τέχνη από όλες.

Εκείνων των ανδρών τα παιδιά έτσι άρχισαν,

Να μαθαίνουν από αυτόν την τέχνη της

Γεωμετρίας ¹

το οποίο έκανε με ένα ιδιαίτερα περίεργο

τρόπο

εξαιτίας των προσευχών των πατέρων και των μητέρων επίσης,

σ’ αυτήν την τίμια τέχνη τους έβαλε

Αυτός που θα μάθαινε καλύτερα, και θα ήταν

τίμιος και θα ξεπερνούσε τους εταίρους του σε

φιλομάθεια, αν κατάφερνε να τον ξεπεράσει

και τον ίδιο σε αυτήν την τέχνη, θα ήταν ο πιο

σεβάσμιος από τους υπολοίπους.

Αυτού του μεγάλου διδασκάλου το όνομα ήταν

Ευκλείδης, το όνομα του διαδεδομένο και

θαυμαστό στους πάντες.

Ακόμη αυτός ο μεγάλος δάσκαλος όρισε αυτόν

Που θα ήταν ο καλύτερος από αυτούς στον ίδιο

βαθμό ότι οφείλει να διδάξει και τις

απλούστερες λεπτομέρειες της γνώσης του

σ’ αυτήν την τίμια τέχνη για να είναι τέλειος˙

Και έτσι ο καθένας θα διδάσκει τον άλλο,

Και θα αγαπιούνται ως αδερφή και αδερφός^2.

Επιπλέον έδωσε εντολή,

Διδάσκαλος έτσι πρέπει να αποκαλείται˙

Εφόσον ήταν ο πιο σεβαστός ανάμεσα σε όλους,

Τότε έτσι πρέπει να αποκαλείται˙

Αλλά οι τέκτονες δεν πρέπει ποτε να αποκαλούν ο ένας τον άλλο μέσα στην τέχνη μεταξύ τους, ούτε υποτελή ούτε υπηρέτη, αγαπημένε μου αδερφέ, ακόμη κι αν κάποιος δεν είναι εξ’ ίσου τέλειος με τους άλλους,

Ο καθένας πρέπει να αποκαλεί τους άλλους

εταίρο εν φιλία,

επειδή προέρχονται από γέννα γυναίκας.

Μ’ αυτόν τον τρόπο, μέσα από τη καλή γνώση

της γεωμετρίας ξεκίνησε αρχικά η τέχνη του

τεκτονισμού˙ Ο δάσκαλος Ευκλείδης

θεμελίωσε με τη γνώση αυτή την τέχνη της

γεωμετρίας στη γη της Αιγύπτου.

Στην Αίγυπτο τη δίδαξε ευρύτατα,

σε διαφορετικά μέρη απ΄ άκρη ως άκρη˙

Πολλά χρόνια αργότερα, κατάλαβα,

Πως έτσι ήρθε η τέχνη εδώ σ΄ αυτή τη γη.

Αυτή η τέχνη ήρθε στην Αγγλία όπως σας λέω,

Την εποχή των ημερών του καλού Βασιλιά

Αθελστέιν˙ Έχτισε αίθουσα συναθροίσεων

καθώς και περιστύλιο και μεγάλους ναούς

περίοπτους και φημισμένους στη διάθεση του

μέρα και νύχτα, για να λατρεύει το Θεό του με

όλη του τη δύναμη.

Αυτός ο καλός άρχοντας αγάπησε αυτήν την

Τέχνη απόλυτα και έθεσε σκοπό του να την

ισχυροποιήση από κάθε πλευρά διότι είχε βρει

στην τέχνη διάφορα ψεγάδια. Έστειλε εντολή

γι αυτό σ’ όλη τη χώρα,

σ’ όλους τους εργάτες της Τέχνης,

να παρουσιαστούν μπροστά του αμέσως για να

διορθωθούν όλες εκείνες οι απροσεξίες στο

βαθμό που θα μπορούσε να επιτευχθεί κατω

από σωστή καθοδήγηση. Μια συνέλευση

έκρινε να κάνει από λόρδους διαφόρων

περιοχών, δούκες, κόμητες και βαρόνους

επείσης, Ιππότες προύχοντες και πολλούς άλλους

καθώς και τους σπουδαιότερους πολίτες,

όλοι ήταν εκεί ανάλογα με το βαθμό τους ήταν

όλοι εκεί ο καθένας τους παρών συνεχώς να

θεσπίζει για εκείνων των τεκτόνων το

κληροδότημα, Εκεί αναζήτησαν με την

αντίληψη τους, τον τρόπο που θα μπορούσαν

να οργανώσουν τη διοίκηση τους˙

Σε δεκαπέντε άρθρα κατέληξαν

και δεκαπέντε σημεία κατέγραψαν

Εδώ αρχίζει το πρώτο άρθρο.

Το πρώτο άρθρο αυτής της γεωμετρίας

Ο διδάσκαλος τέκτονας πρέπει να είναι με

πλήρη σιγουριά το ίδιο σταθερός, όσο έμπιστος

και ακραιφνείς και τότε ποτέ δε θα λυπάται˙

Και να πληρώνετε τους εταίρους ανάλογα με

την αξία, και να τους επισιτίζετε όσο καλύτερα

μπορείτε˙

και να τους αμείβετε αληθινά, ανάλογα με την

πίστη τους, όσο πραγματικά αξίζουν

και στην εργασία τους μην τους αναθέσετε

περισσότερο από αυτό που μπορούν να

προσφέρουν και μη φείδεστε αγάπης και

ανησυχίας γι’ αυτούς,

Από κανέναν μην δέχεστε δωροδοκία˙ από

άρχοντα είτε εταίρο, όποιος κι αν είναι, από

αυτούς μη δέχεστε με κανέναν τρόπο αμοιβή˙

και ως κριτής να είστε ακαίρεος και τότε θα

κάνετε το σωστό και το δίκαιο συνάμα και

πραγματικά να πράτετε έτσι όπου κι αν πάτε

ο σεβασμός θα είναι και πάνω απ’ όλα το

κέρδος σας.

Δεύτερο άρθρο

Το δεύτερο άρθρο του καλού τεκτονισμού,και

εδώ πρέπει να δώσετε ιδιαίτερη προσοχή,

είναι ότι κάθε διδάσκαλος, που είναι

τέκτονας,οφείλει να παρίσταται στη γενική

συνέλευση εφόσον κανονικά του έχει

αναγγελθεί που η συνάθροιση θα γίνει˙

Και σ’ αυτή τη συνάθροιση οφείλει να παέι

εκτός αν έχει κάποια λογική διακιολογία,

διαφορετικά θα είναι απειθής σ’ αυτήν την

τέχνη εκτός αν έχει παραπλανηθεί από ψέματα

ή αλλιώς αρρώστια τον έχει τόσο ισχυρά που

δεν μπορεί να συμετάσχει˙

Αυτή είναι μια δικαιολογία καλή και αποδεκτή

Για τη συνέλευση αυτή χωρίς ψεύδος.

Τρίτο άρθρο

Το τρίτο άρθρο όπως θα διαπιστώσετε αμέσως

είναι, ότι ο δάσκαλος δεν παίρνει μαθητή εκτός

αν έχει καλή διαβεβαίωση ότι θα μείνει εφτά

χρόνια μαζί του, όπως σας το λέω, την τέχνη

του να μάθει, όπως είναι ωφέλιμο˙

Λιγότερος χρόνος δεν θα είναι ικανός προς

όφελος είτε του κυρίου του είτε δικό του όπως

ίσως καταλάβαινετε αν το καλοσκεφτείτε.

Τέταρτο άρθρο

Το τέταρτο άρθρο αυτό πρέπει να είναι, ότι ο

διδάσκαλος πρέπει να προσέχει

ώστε να μη δέχεται δούλο ως μαθητή, ακόμα κι

αν το επιθυμεί πάρα πολύ, να μην τον πάρει˙

επειδή ο άρχοντας στον οποίο είναι υποτελής,

δικαιούται να τον παίρνει μαζί του όπου

πηγαίνει. Αν στη στοά γινόταν δεκτός, πολλές

δυσκολίες θα προκαλούσε εκεί,

και μια τέτοια περίπτωση θα συνέβαινε

να στεναχωρούσε κάποιους ή όλους.

Διότι οι τέκτονες που την αποτελούν

Οφείλουν να παρίστανται εκεί άπαντες

Αν ένας τέτοιος στην τέχνη εισέλθει

Θα μπορούσε να γίνει αιτία προβλημάτων˙

Για ευκολία λοιπόν,αλλά και για λόγους

εντιμότητας, να δέχεστε μαθητές από ανώτερη

τάξη. Από παλιά γραμμένο το βρήκα ότι ο

μαθητής πρέπει να είναι από ευγενική γενιά˙

Και γι αυτό εδώ και χρόνια σπουδαίων

αρχόντων το αίμα ασχολείται με τη γεωμετρία

που είναι αναμφισβήτητα ορθή.

Πέμπτο άρθρο.

Το πέμπτο άρθρο είναι πολύ σωστό, ότι δηλαδή ο μαθητής να είναι από έντιμη γενιά˙

Ο διδάσκαλος δεν πρέπει, έναντι κανενός

προνομίου,

να δέχεται μαθητή που είναι παραμορφωμένος˙

Αυτό σημαίνει όπως καταλαβένετε,

Ότι πρέπει να είναι αρτιμελής˙

Στην τέχνη θα ήταν μεγάλη ντροπή,

Να κάνετε μαθητή ένα κουτσό και ένα κουλό,

Ένας ατελής άντρας τέτοιας γενιάς λίγο καλό μπορεί να προσφέρει στην τέχνη.

Έτσι όπως πιθανόν να γνωρίζει ο καθένας, την τέχνη πρέπει να την κατέχει ισχυρός άντρας˙ Ένας ανάπηρος άντρας δεν έχει την απαιτούμενη δύναμη κι αυτό μάλον το ξέρετε από καιρό.

Έκτο άρθρο

Το έκτο άρθρο δεν πρέπει να παραβλέψετε,

Ότι δηλαδή ο διδάσκαλος δεν πρέπει να

αντιμετωπίζει τους άρχοντες με προκατάληψη,

Να παίρνει ως μαθητή του ένα άρχοντα,

Με τους ίδιους όρους που ισχύουν και για τους

άλλους συντρόφους του, με απόλυτη σοφία.

Γιατί αν στην τέχνη αυτή εκείνοι είναι τέλοιοι

Αλλά αυτός δεν είναι, πρέπει να το διαπιστώσετε.

Επείσης θα ήταν ενάντια στην κοινή λογική να

παίρνει κι αυτός αμοιβή ίση με των συντρόφων του.

Με το ίδιο άρθρο για την περίπτωση αυτή,

Ορίζεται ότι ο μαθητής πρέπει να αμείβεται

λιγότερο από τους εταίρους, που κατέχουν τέλεια

τη γνώση. Σε διάφορες περιστάσεις, γνωρίζετε

το ώστε να αποδώσετε την αμοιβή όπως

πρέπει, ο δάσκαλος μπορεί να έχει εκπαιδεύσει

το μαθητή του τόσο καλά, ώστε η αμοιβή του

να αυξηθεί πολύ σύντομα, και πρι

ολοκληρωθεί η περίοδος της μαθητείας του η

αμοιβή του να αυξηθεί σημαντικά.

Έβδομο άρθρο

Το έβδομο άρθρο στο οποίο φτάσαμε τώρα,

ορίζει ρητά τα εξής:

Ότι κανείς διδάσκαλος, ούτε από συμπάθεια ούτε από φόβο, δεν πρέπει να παρέχει ρούχα ή τροφή σε κλεφτη. Σε κλέφτες δεν πρέπει να προσφέρει καταφύγιο ποτέ κανείς,

Ούτε σε όποιον έχει σκοτώσει άνθρωπο, ούτε

σε κάποιον που έχει φήμη αμφισβητήσιμη,

διότι διακινδυνεύει να ντροπιάσει την τέχνη.

Όγδοο Άρθρο

Το όγδοο άρθρο σας αποδεικνύει τα εξής,

Το οποίο ο διδάσκαλος οφείλει να τηρεί με συνέπεια. Αν τύχει και έχει κάποιον μαθητευόμενο στην τέχνη, που δεν είναι τόσο τέλειος όσο θά ’πρεπε, τότε θα πρέπει να τον αντικαταστασήσει παρευθύς, και να πάρει στη θέση του κάποιον τελειότερο. Ένας τέτοιος άνθρωπος εξαιτίας της απερισκεψίας του μπορεί να αποδυναμώσει το κύρος της τέχνης.

Ένατο άρθρο

Το ένατο άρθρο αποδεικνύει σαφώς, πως ο διδάσκαλος πρέπει να είναι ταυτόχρονα σοφός και δυνατός˙ Ότι δεν πρέπει να αναλαμβάνει μια εργασία, παρά μόνο αν είναι σε θέση να την επιμεληθεί ο ίδιος αλλά και να την ολοκληρώσει˙ Και ότι αυτό θα είναι προς όφελος όχι μόνο του κυρίου του, αλλά και της τέχνης του, όπου και αν την ασκεί˙ Κι ότι η βάση πρέπει να προετοιμάζεται σωστά, ώστε να μην παρουσιάσει ούτε αστάθεια ούτε ρωγμές.

Δέκατο άρθρο

Το δέκατο άρθρο είναι για να γνωρίζετε, ότι

τόσο στις ανώτερες βαθμίδες της τέχνης όσο

και στις κατώτερες, κανείς διδάσκαλος δεν

επιτρέπεται να πάρει τη θέση του άλλου, αλλά

να συνεργάζονται αρμονικά σαν αδερφές και

αδερφοί, σε αυτή την σπάνια τέχνη, όλοι

μεταξύ τους και ιδιαιτέρως όσοι υπάγονται σε

έναν Σεβάσμιο διδάσκαλο.³

Ούτε επιτρέπεται αυτός να διεκδικήσει τη θέση

κάποιου, που έχει αναλάβει ο ίδιος να

ολοκληρώσει ένα έργο, δίχως ποινή για την

τόσο σημαντική αυτή παράβαση, που ανέρχεται

σε όχι λιγότερο από δέκα λίρες, εκτός και αν

αυτός που θεωρήθηκε ένοχος για κάτι τέτοιο

ήταν εκείνος που πρώτος είχε αναλάβει να

εκτελέσει το έργο. Γιατί κανείς στον τεκτονισμό

δεν επιτρέπεται να υποκαταστήσει άλλον δίχως

συνέπειες, παρά μόνον αν ο τρόπος διεξαγωγής

του έργου είναι τέτοιος, ώστε να οδηγεί σε

αποτυχία του˙ Τότε ίσως χρειαστεί ο τέκτονας

να εργαστεί εξαντλητικά, για να το διασώσει

προς όφελος του κυρίου του, και κάτω από

τέτοιες προυποθέσεις δεν πρέπει να αναμυχθεί

κανένας άλλος τέκτονας κατά κανένα τρόπο.

Μα την αλήθεια, αυτός που ξεκίνησε το

έδαφος, αν ήταν τέκτονας λογικός και σωστός,

είχε σίγουρα κατά νου να ολοκληρώσει σωστά

το έργο.

Ενδέκατο άρθρο

Το ενδέκατο άρθρο σας λέει

Πως (ο δάσκαλος) είναι δίκαιος όσο και

ελεύθερος˙ Γιατί με την εξουσία που τον περιβάλλει, δίδαξε, ότι κανείς τέκτονας δεν επιτρέπεται να εργάζεται το βράδυ, εκτός και αν ασκεί πνευματική εργασία, και μόνο σ’ αυτή την περίπτωση θα μπορούσα να επιτρέψω κάτι τέτοιο.

Δωδέκατο άρθρο.

Το δωδέκατο άρθρο είναι μεγάλη τιμή για κάθε

τέκτονα όπου κι αν βρίσκεται, δεν πρέπει να

υποβιβάζει το έργο του συντρόφου του, ακόμη

κι αν αυτό θα διέσωζε τη δική του τιμή.

Με έντιμα σχόλια να το περιβάλλει, με τη

γνώση που σας έστειλε ο θεός˙

Και επιπλέον να το βελτιώνεται με όλα τα

μέσα χωρίς να επιτρέπετε μεταξύ σας να

γεννιέται η παραμικρή αμφιβολία.

Δεκατοτρίτο άρθρο.

Το δεκατοτρίτο άρθρο, ο θεός να με σώζει,

Είναι ότι αν ο διδάσκαλος έχει δεχτεί κάποιον

Ως μαθητευόμενο, οφείλει να τον διδάξει όλα όσα γνωρίζει, καθώς και τα σημεία μέτρησης και τα σημεία στα οποία πρέπει να εφαρμόζεται

Ώστε να είναι σε θέση να γνωρίζει την τέχνη,

όπου κι αν βρίσκεται υπό τον ήλιο.

Δεκατοτέταρτο άρθρο.

Το δέκατοτέταρτο άρθρο με ορθή λογική,

Καθοδηγεί το διδάσκαλο πως πρέπει να

πράττει. Δεν πρέπει να παίρνει μαθητευόμενο,

παρά μόνο αν πρόκειται να ασχοληθεί με

πολλές διαφορετικές υποθέσεις, έτσι ώστε η

μαθητεία του να φτάσει στο τέλος της, να έχει

την ευκαιρία να διδαχθεί από πολλές

διαφορετικές περιστάσεις.

Δέκατο πέμπτο άρθρο.

Το δέκατο πέμπτο άρθρο σημειώνει ένα τέλος,

και έτσι για τον διδάσκαλο είναι ένας φίλος˙

Για να τον διδάξει ότι για χάρη κανενός

ανθρώπου δεν πρέπει να ανέχεται λανθασμένη

συμπεριφορά, ούτε να υποστηρίζει τους

συντρόφους του όταν υποπίπτουν σε κάποιο

παράπτωμα, γιατί τίποτα καλό δε θα κερδίσει

έτσι˙ Ούτε επιτρέπεται να ανέχεται να του

δίνουν ψεύτικους όρκους γιατί έτσι απειλείται

η σωτηρία της ψυχής τους. Αλλιώς θα

μεταβάλει την τέχνη σε όνειδος, και ο ίδιος

κυρίως θα ευθύνεται γι αυτό.

Ποικίλες Επιταγές (Συντάγματα)

Πρώτο σημείο.

Σ’ αυτό το συμβούλιο θεσπίστηκαν επιπλέον

Σημεία από σπουδαίους άρχοντες και

διδασκάλους επίσης.

Ότι εκείνος που θα γνωρίζει την τέχνη αυτή και

θα γίνεται αποδεκτός, πρέπει αφοσιομένα να

αγαπά το Θεό και την Αγία Εκκλησία, καθώς

και το διδάσκαλο του με τον οποίο είναι μαζί,

όπου κι αν αυτός πηγαίνει, σε ανοιχτό λιβαδι ή

σε πυκνό δάσος,

και τους εταίρους σας να αγαπάτε επίσης, γιατί

στην τέχνη σας αντανακλάται η ποιότητα των

πράξεων σας.

Δεύτερο σημείο.

Το δεύτερο σημείο όπως σας λέω, είναι ότι ο

τέκτων εργάζεται όσο διαρκεί η εργάσιμη

μέρα, όσο καλύτερα οφείλει ή μπορεί,

ώστε να αξίζει την αμοιβή του για τη μέρα

γιορτής και αργίας, και αληθινά να εργάζεται

σύμφωνα με τα καθήκοντα του, για να είναι

άξιος της αμοιβής του.

Τρίτο σημείο

Το τρίτο σημείο πρέπει να εφαρμόζεται

αυστηρά, και ο μαθητευόμενος να το γνωρίζει

καλα, Να τηρεί τις συμβουλές του δασκάλου και των εταίρων του κατά γράμμα γιατί είναι προς όφελος του˙

Τα μυστικά της αίθουσας να μην τα

αποκαλύπτει σε κανέναν, Ούτε τίποτα απ’ όσα

γίνονται στη στοά ˙ οτιδήποτε τους ακούσατε

ή τους είδατε να κάνουν, μην τα αποκαλήψετε

σε κανέναν όπου κι αν πάτε˙ Τις εργασίες στην

αίθουσα, καθώς ακόμη και του περιστυλίου,

να τα τιμάται απόλυτα,

αλλιώς θα σας περιβάλλει ψόγος, και θα επισύρετε όνειδος στην τέχνη.

Τέταρτο σημείο

Το τέταρτο σημείο μας διδάσκει επιπλέον, ότι

κανείς δεν επιτρέπεται να είναι κακόπιστος

προς τη συντεχνία του˙ Πλάνες δεν

επιτρέπεται να συντηρεί εναντίον της τέχνης

αλλά αντίθετα, οφείλει να τις απαλείφει˙ Ούτε

προκαταλήψεις δεν πρέπει να τρέφει για το

δάσκαλο του ή για τους εταίρους του επίσης˙

Και παρ’ όλο που ο μαθητής έχει δώσει όρκο

σεβασμού, θα πρέπει κι ο δάσκαλος να τηρεί

τούτον τον κανόνα.

Πέμπτο σημείο.

Το πέμπτο σημείο ορίζει αναμφισβήτητα,

Πως όταν ο τέκτων πάρει την αμοιβή του από

το δάσκαλο, αυτή που του έχει οριστεί,

Πειθήνια πρέπει να το κάνει˙ Κι ακόμη ότι ο

δάσκαλος πρέπει για εύλογη αιτία, να τον

ειδοποιεί νομότυπα πριν το μεσημέρι αν δεν

προτίθεται να τον απασχολήσει περαιτέρω,

όπως συνέβαινε ως τότε˙

Ενάντια σ΄ αυτήν την εντολή δεν πρέπει να

Τίθεται, αν ενδιαφέρεται για την ευημερία.

Έκτο σημείο

Το έκτο σημείο πρέπει να το γνωρίζει κανείς

καλα, είτε είναι υψηλόβαθμος είτε χαμηλός σε

βαθμό,

Αν προκύψει τέτοια περίσταση˙ Ανάμεσα σε

τέκτονες σε μερικούς ή όλους,

από φθόνο ή θανάσιμο μίσος, συχνά εγείρονται

μεγάλες διαμάχες.

Τότε ο τέκτονας, αν κάτι τέτοιο συμβεί, πρέπει

να τους περιορίσει για μια μέρα.

Αν ωστόσο δεν κατορθώνουν να συμφιλιωθούν

ώσπου να τελειώσει η εργάσιμη μέρα, θα

πρέπει να αξιοποιήσετε όσον απαιτείται από

τον ελεύθερο χρόνο για να τους συμφιλιώσετε,

Αλλιώς στη διάρκεια της εργάσιμης μέρας η

εργασία τους θα παρακολύετε από αυτή την

προστριβή˙ Πρέπει τελικά να τους οδηγήσετε σε τέτοια έκβαση. Ώστε να μπορούν να συμπεριφέρονται όπως ορίζει ο Θείος Νόμος.

Έβδομο σημείο.

Το έβδομο σημείο είναι πολύ σημαντικό, για

την καλή και μακροχρόνια ζωή που μας έδωσε

ο Θεός, διότι όπως ορίζει λεπτομερώς και ρητά,

δεν επιτρέπεται να ξαπλώσετε δίπλα στη

γυναίκα του διδασκάλου σας, ούτε πλάϊ σε

εκείνες των εταίρων σας˙ κατά κανένα τρόπο,

Αλλιώς την συντεχνία περιφρονείτε˙

Ούτε πλάϊ στην ερωμένη με την οποία συζεί

κάποιος εταίρος σας, ούτε κι εκείνοι πρέπει να

κάνουν κάτι τέτοιο με τη δική σας.

Η ποινή για μια τέτοια πράξη πρέπει να είναι

σίγουρα ότι θα είναι μαθητής για επτά χρόνια,

αν παραβεί κάποιο από τα προηγούμενα

ώστε να επανακτήσει την αρετή του.

Πρέπει να μεριμνούμε ιδιαίτερα

Για μια τέτοια ανόητη και θανάσιμη αμαρτία.

Όγδοο σημείο.

Το όγδοο σημείο μας διαβεβαιώνει, ότι αν

έχετε αναλάβει να διευθετήσετε ένα ζήτημα,

κάτω από εντολή του δασκάλου σας, οφείλετε

να το κάνετε, δίχως να υπαναχωρείτε ως προς

την υποχρέωση αυτή˙ Ένας αληθινός

μεσολαβητής πρέπει να είστε ανάμεσα στο

διδάσκαλο και στους ελεύθερους εταίρους σας˙ Να πράτετε πραγματικά όσο καλύτερα μπορείτε, και για τις δυο πλευρές, κι αυτό είναι και σωστό και δίκαιο.

Ένατο σημείο.

Με το ένατο σημείο καλείται κάποιος,

Να αναλάβει τα καθήκοντα θεράποντος της

αίθουσας, αν βρίσκεστε στη αίθουσα μαζί, ο

καθένας να εξυπηρετεί τον άλλο με καλή

διάθεση. Ευγενικοί σύντροφοι, πρέπει να το

γνωρίζετε, γιατί όλοι θα γίνετε θεράποντες ο

καθένας με τη σειρά του,οπωσδήποτε από τη

μια εβδομάδα στην άλλη, ώστε με τη σειρά

τους όλοι να έχουν αναλάβει αυτά τα καθήκοντα.

Να υπηρετείτε με αγάπη ο ένας τον άλλο, σα

να είσαστε αδερφοί και αδερφές˙

Δεν επιτρέπεται ποτέ να πληρώνει ο ένας τον

άλλον, αλλά δίχως να περιμέναι αντάλλαγμα,

ο καθένας να προσφέρεται δωρεάν

αυτό ισχύει για όλους ανεξαιρέτως

ως προς την αμοιβή έτσι επιβάλεται˙

Κοιτάτε να πληρώνετε καλά πάντα αυτόν,

από τον οποίο έχετε αγοράσει τρόφιμα,

ώστε να μην υποχρεώνεστε να εκλειπαρείτε γι

αυτά, ούτε εσείς ούτε κανένας από τους

συντρόφους σας οποιασδήποτε βαθμίδας,

Άντρας ή γυναίκα, όποιος κι αν είναι, να τους

πληρώνετε σωστά και όπως πρέπει, επιμένουμε

σ’ αυτό˙ Επομένος να κρατάτε λογαριασμό για

κάθε συντροφο σας, για να μπορείτε να

πληρώνετε σωστά όπως οφείλετε να πράττετε,

Αλλιώς θα κάνετε το σύντροφο σας να

ντρέπεται και η ευθύνη θα βαρύνει

αποκλειστικά εσάς. Επιπλέον, κι εκείνος

πρέπει να κρατά σωστούς λογαριασμούς για

όσα αγαθά έχει πάρει,

Για όσα αγαθά των συντρόφων σας έχετε

ξοδέψει , που πως και για ποιούς σκοπούς˙

Τέτοιους λογαριασμούς πρέπει να μπορείται να

αποδώσετε, όποτε σας το ζητήσουν οι εταίροι

σας.

Δέκατο σημείο.

Το δέκατο σημείο παρουσίασε σωστά την καλή

Ζωή, να ζει κανείς δίχως έγνοιες και

συγκρούσεις˙ Γιατί αν ο τέκτωνας δε ζει

ενάρετα, κι αν στην εργασία του κάνει λάθη κι

αν με μια ψεύτικη δικαιολογία συκοφαντήσει

τους εταίρους του αναίτια, εξαιτείας μιας

κακοήθους κι επαίσχυντης συκοφαντίας.

διακινδυνεύει να περιβάλει την τέχνη με κακή

φήμη.

Αν προκαλέσει στη συντεχνία μια τέτοια

Αχρειότητα, χωρίς κανένα ενδοιασμό να μην

του χαριστείτε, ούτε να τον αφήσετε να

συνεχίζει την πρόστυχη συμπεριφορά του,

αλλιώς θα μπορούσε να γίνει αιτία για έγνοιες

και διαμάχες˙ Αντίθετα δεν πρέπει να

καθυστερήσετε, αλλά να του επιβάλετε,

να παρουσιαστεί όπου εσείς ορίζετε,

σύμφωνα με τη θέληση σας, μεγαλόφωνα ή

ήρεμα˙ Στην επόμενη συνεδρίαση θα τον

καλέσετε, να παρουσιαστεί ενώπιον όλων των

συντρόφων του, εκτός αν, προτού εμφανιστεί

μπροστά τους,

έχει αρνηθεί με όρκο την τέχνη˙

Τότε θα πρέπει να τημωρηθεί σύμφωνα με το

νόμο, όπως ορίζεται από παλιά.

Ενδέκατο σημείο.

Το ενδέκατο σημείο αφορά τη σύνεση,

Όπως πρέπει ήδη να ξέρετε από την κοινή

λογική˙ Ένας τέκτονας που είναι καλός γνώστης

της τέχνης αυτής, αν βλέπει ότι κάποιος

εταίρος του ενόσω κατεργάζεται ένα λίθο, έχει

φτάσει σε σημείο που θα καταστρέψει το λίθο

αυτό, πρέπει να παρέμβει εγκαίρως και να

επανορθώσει αν μπορεί,

Και στη συνέχεια να τον διδάξετε πώς να

επανορθώσει ο ίδιος το λάθος, Γιατί δεν

επιτρέπεται να καταστρέφεται το έργο του

κυρίου, και να τον διδάξει με ηρεμία να

επανορθώνει, με τις σωστές λέξεις με τις

οποίες ο θεός σας προίκισε, με σεβασμό για τη

δόξα του που βρίσκεται υπεράνω όλων, με

λόγους γλυκούς να θρέψεται την αγάπη του.

Δωδέκατο σημείο.

Το δωδέκατο σημείο είναι εξαιρετικά

Σημαντικό. Εκεί όπου πρόκειται να συγκληθεί

η συνεδρίαση, πρέπει να παρευρίσκονται

δάσκαλοι και εταίροι επισης,

και άλλοι πολλοί σπουδαίοι άρχοντες ακόμη˙

Πρέπει να βρίσκεται εκεί ο σερίφης της

περιοχής αυτής, κι επίσης ο δήμαρχος της

πόλης, ιππότες και ακόλουθοι να είναι εκεί

παρόντες, κι επείσης δημοτικοί σύμβουλοι,

όπως θα δείτε˙ Τους κανόνες που έχουν

θεσπίσει εκεί οφείλουν όλοι ανεξαρτήτως να

εφαρμόσουν,

έναντι οποιουδήποτε ανθρώπου, που νομότυπα

και με την ελεύθερη βούληση του έχει γίνει

μέλος της συντεχνίας. Αν αυτός δυστροπήσει εναντίον τους με οποιοδήποτε τρόπο,

θα πρέπει να οδηγηθεί στις φυλακές τους.

Δέκατοτρίτο σημείο

Το δεκατοτρίτο σημείο αποτελεί για μας

απόλυτη πεποίθηση, Πρέπει να ορκισθεί πως

ποτέ δε θα γίνει κλέφτης, ούτε να τον

συνδράμεται αν έχει διαπράξει κάποια απάτη,

όποιο αγαθό κι αν έχει στερηθεί˙

Πρέπει να το γνωρίζεται αυτό αλλιώς

αμαρτάνετε, προς βλάβη του ίδιου αλλά και

των συγγενών του.

Δεκατοτέταρτο σημείο.

Το δεκατοτέταρτο σημείο είναι νόμος απόλυτα

Ορθός για αυτόν που πρόκειται να ορκισθεί˙

Με αναμφισβήτητη ειλικρίνεια πρέπει να

ορκιστεί ενώπιον του διδασκάλου και των

εταίρων του που βρίσκονται εκεί˙ Πρέπει να

είναι σταθερός και επίσης ειλικρινής σε όλους

τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί , όπου κι αν

πηγαίνει, καθώς και στον ηγεμόνα αυτού τον

βασιλέα να είναι απόλυτα αφοσιωμένος σε

αυτόν, περισσότερο απ’ ό,τι σε καθετι άλλο.

Και σε όλα αυτά τα προηγούμενα σημεία σε

αυτά οφείλει να ορκιστεί πως θα τηρεί και θα

εφαρμόζει, και όλοι πρέπει να παίρνουν τον

ίδιο όρκο των τεκτόνων, είτε συμφωνούν, είτε όχι.

Με όλο το περιεχόμενο των σημείων που

αναφέραμε παραπάνω, γιατί αυτά έχουν

θεσπιστεί βάσει απόλυτα ορθής γνώσης και

πείρας. Και οφείλουν να εξετάσουν τον καθένα

ξεχωριστά, από κάθε ομάδα, όσο καλύτερα

είναι δυνατόν, αν κάποιος θα μπορούσε να

θεωρηθεί ένοχος παραπτώματος και

ειδικότερα κάποιου από εκείνα που

καθορίζονται από τα σημεία αυτά.

Κι όποιος κι αν είναι, θα πρέπει να τον

υποδείξουν και να τον προσαγάγουν ενώπιον

της συνέλευσης.

Δεκατοπέμπτο σημείο.

Το δέκατοπέμπτο σημείο αποτελεί γνώση τεκμηριωμένη από την πείρα,

Γι αυτούς που πρόκειται να ορκιστούν.Αυτή η

διάταξη αποφασίστηκε από τη συνέλευση των

προαναφερθέντων αρχόντων και διδασκάλων˙

Για όσους που δεν πειθαρχούν γνωρίζω ότι

Αναφέρεται,

Ένάντια στους νόμους που ισχύουν, όπως

αυτοί διατυπόνωνται στα άρθρα αυτά που

προτάθηκαν εκεί κατώπιν ομοφωνίας

σπουδαίων αρχόντων και τεκτόνων,

και αν αποδειχθεί δημόσια Ενώπιον της

συνέλευσης αυτής, μετά από λεπτομερή

έρευνα, και οι υπαίτιοι δεν παρέχουν την

προβλεπόμενη αποζημίωση για το παράπτωμα για

το οποίο ευθύνονται, θα πρέπει να υποχρεωθούν

να εγκαταλείψουν τη συντεχνία˙ Και από την

τέχνη των τεκτόνων να απέχουν και να

ορκιστούν ότι ποτέ ξανά δε θα την ασκήσουν˙

Αλλά αν δε φανούν συνεπείς σε αυτό, θα

πρέπει να παρέχουν αποζημίωση, ξανά στην

τέχνη, και ποτέ να μην έχουν πια ενασχόληση

με αυτή˙ Και αν δεν πράξουν κατά αυτόν τον

τρόπο, Ο σερίφης θα έρθει σύντομα σε αυτούς,

Και θα τους ρίξει σε βαθιά φυλακή,

Για την παράβαση που έχουν διαπράξει, και θα

τους αφαιρέσει τα αγαθά και τα κοπάδια τους

αποδίδοντας τα όλα ανεξαιρέτως στον βασιλέα,

και θα τους αφήσει στη φυλακή να στοχαστούν

σε πλήρη σιωπή, μέχρι να εφαρμοστεί η

θέληση του κυρίαρχου βασιλέα μας.

Ακόμα μια διάταξη της τέχνης της

Γεωμετρίας.

Αποφάσισαν να συγκαλείται μια συνέλευση,

Κάθε χρόνο, οπουδήποτε θα επιθυμούσαν, για

Να επανορθώνονται οι παραλήψεις, αν

διαπιστώνονταν κάποιες στο μεταξύ ανάμεσα

στα μέλη της συντεχνίας και μέσα στα πλαίσια

της επικράτειας˙ Κάθε χρόνο ή κάθε τρίτο

χρόνο θα έπρεπε να συγκαλείται οπουδήποτε

θα επέλεγαν˙

Ο χρόνος και το μέρος θα επρέπε να καθορίζεται

Επίσης, όπου θα συγκαλείται η συνέλευση, όλα

τα μέλη της συντεχνίας εκεί πρέπει να βρίσκονται,

και άλλοι άρχοντες, όπως θα δείτε,

για να επανορθώνουν όσα σφάλματα αναφέρονται,

και να φροντίζουν ώστε κάποια από αυτά να

αποτρέπονται, αν είναι δυνατόν.

Εκεί θα πρέπει όλοι όσοι είναι κοινωνοί της

Γνώσης της τέχνης, να διαβεβαιώσουν με όρκο

την υπακοή τους στους θεσμούς όπως τους έχει

καθορίσει ο βασιλιάς Άθελστέιν˙

Αυτοί οι θεσμοί που έχω εδώ θεμελιώσει

Ορίζω ότι θα ισχύουν στην επικρέτεια μου, με

σεβασμό προς τη βασιλική εξουσία που

κατέχω αξιωματικά.

Επίσης για κάθε συνέλευση που θα συγκαλείται,

θαρραλέα θα έρχεστε στον κύριο και βασιλιά

σας,παρακαλώντας τον να σας κάνει την ύψιστη

τιμή,

της παρουσίας του ανάμεσα σας,

για να επικυρώνει τους νόμους του βασιλιά

Άθελστεϊν, ο οποίος με σοφία τους θέσπισε για

την τέχνη αυτή.

Η τέχνη των τεσσάρων εστεμένων.

Ας προσευχηθούμε τώρα στον παντοδύναμο

Θεό, και στην πεφωτισμένη μητέρα του

Μαρία,

Ότι θα τηρήσουμε αυτά εδώ τα άρθρα καθώς

και αυτά τα σημεία στο σύνολο τους, όπως

έπραξαν αυτοί οι τέσσερις άγιοι μάρτυρες, τους

οποίους η τέχνη περιβάλλει με εξαιρετικές τιμές.

Υπήρξαν οι καλύτεροι τέκτονες πάνω στη γη,

χαράκτες και επίσης δημιουργοί αγαλμάτων.

Ήταν άριστοι εργάτες της τέχνης,

Και ο αυτοκράτορας τους εκτιμούσε ιδιαίτερα˙

Τους ανέθεσε να δημιουργήσουν ένα είδωλο

που θα αφιερωνόταν στη δόξα του˙ Τέτοια

μνημεία συνήθιζε να δημιουργεί στη διάρκεια

της βασιλείας του, για να αποσπάσει το λαό

από το νόμο του Χριστού.

Αλλά εκείνοι ήταν αφοσιωμένοι στο Νόμο του

Χριστού, και στην τέχνη τους απόλυτα.

Αγαπούσαν τον θεό και τη διδασκαλία Του,

Και ήταν αφιερωμένοι στην υπηρεσία Του.

Αληθινοί άντρες υπήρχαν εκείνη την εποχή,

και ζούσαν απολύτως σύμφωνα με τον Νόμο

του Θεού˙ Αποφάσισαν να μη φτιάξουν τέτοιο

μνημείο, γιατί τίποτα καλό δε θα έβγαινε απ’

αυτό, Δε δέχονταν να λατρεύουν το μνημείο

αυτό ως Θεό τους, δε θα το έκαναν παρ’ ότι

εκείνος ήταν έξαλος από οργή˙ γιατί δεν

ήθελαν να προδώσουν την αληθινή τους πίστη,

και να πιστέψουν στον ψεύτικο νόμο του,

Ο αυτοκράτορας διέταξε να τους συλλάβουν

Αμέσως, και να τους ρίξουν σε βαθιά φυλακή˙

Όσο σκληρότερα τους τιμωρούσε εκεί, τόσο

μεγαλύτερη ήταν η χαρά τους με την ευλογία του

Χριστού, έπειτα όταν είδε ότι τίποτα άλλο δεν

υπήρχε να τους κάνει, τους άφησε να πεθάνουν˙

Όποιος θέλει για τη ζωή τους περισσότερα να

μάθει Στις γραφές θα συναντήσετε να

αναφέρονται τα ονόματα των τεσσάρων

εστεμμένων ανάμεσα στις ιστορίες των αγίων.

Η γιορτή τους είναι χωρίς αμφιβολία

Την όγδοη ημέρα μετά των αγίων πάντων.

Κι ακούστε αυτό που σας διαβάζω τώρα,

Ότι πολλά χρόνια αφού είχε πια ξεχαστεί ο

μεγάλος τρόμος που ο κατακλυσμός του Νώε

είχε σκορπίσει, άρχισε να χτίζεται ο πύργος της

Βαβυλώνας, με απλή κατασκευή από ασβέστη

και πέτρα, που ο καθένας μπορούσε να δει να

υψώνεται˙ τόσο ψηλός και πλατύς όταν άρχισε

να χτίζεται, επτά μίλια υψώθηκε μέχρι που

σκίασε τον ουρανό. Ο Βασιλιάς Ναβουχοδονό-

σορ διέταξε να κατασκευαστεί ως απόδειξη

της εξαιρετικής δύναμης και του μεγαλίου του

ανθρώπου, αφού ακόμη κι αν συνάβαινε

παρόμοιος κατακλυσμός, το έργο αυτό δε θα

μπορούσε να σκεπάσει˙

Επειδή όμως οι άνθρωποι ήταν αλάζονες, και

καυχούνταν υπερβολικά όλος ο κόπος τους

πήγε χαμένος˙ Ένας άγγελος τους τιμώρησε

αλλάζοντας τον τρόπο που μιλούσαν, έτσι

ώστε να μην καταλαβαίνουν πια ο ένας τι

ήθελε να πει ο άλλος. Πολλά χρόνια αργότερα,

ο καλός δάσκαλος Ευκλείδης

δίδαξε την τέχνη της γεωμετρίας σε όλο της το

μεγαλείο, έτσι όπως το είχε κάνει και

παλαιότερα (διδάσκοντας) περί διαφόρων

τεχνών πολύ περισσότερα, για να δοξάσει το

Χριστό στους ουρανούς, άρχισε με τις εφτά

επιστήμες:

Γραμματική είναι η πρώτη επιστήμη που

γνωρίζω, Διαλεκτική είναι η δεύτερη, της

οποίας έχω την ευλογία,

Ρητορική είναι η Τρίτη, αναμφισβήτητα,

Μουσική είναι η τέταρτη, όπως σας λέγω,

Αστρονομία είναι η Πέμπτη, μα τη μύτη μου,⁴

Αριθμητική η έκτη, αναμφίβολα,

Γεωμετρία, η έβδομη, δηλώνει το τέλος,

Γιατί είναι ταυτόχρονα αρμονική κι

εκλεπτυσμένη. Η Γραμματική είναι

πραγματικά η βάση όλων, ο καθένας μπορεί να

τη μάθει από το βιβλίο˙

Όμως η επιδεξιότητα των συλλογισμών

προάγει το επίπεδο της, όπως το φρούτο

αναδεικνύεται από τη ρίζα του δέντρου˙

Η ρητορική αξιολογείται από τον πλούτο του

προφορικού λόγου και η μουσική είναι ένα

γλυκό τραγούδι˙

Η αστρονομία εξηγεί την τάξη, αγαπητέ

αδερφέ μου, η αριθμητική αποδεικνύει ότι

καθετί αντιστοιχεί σε κάτι άλλο, Η γεωμετρία

είναι η έβδομη επιστήμη, που μπορεί να

διαχωρίσει το ψεύδος από την αλήθεια, όπως

γνωρίζω.

Αυτές είναι η επτά επιστήμες κι όποιος τις

χρησιμοποιεί σωστά μπορεί να κερδίσει τον

παράδεισο. Τώρα αγαπητά παιδιά με τη γνώση

που κατέχετε εγκαταλείψτε την αλαζονεία και

την απληστία και συμπεριφερθείτε με

ευθυκρισία και σύμφωνα με την καλή σας

ανατροφή, όποια κι αν είναι η καταγωγή σας,

Τώρα λοιπόν σας παρακαλώ να δείξετε μεγάλη

προσοχή, γιατί πρέπει να γνωρίζετε

απαραιτήτως όσα ακολουθούν, αλλά πρέπει να

ξέρετε και πολύ περισσότερα επιπλέον

απ’ όσα βρίσκετε εδώ γραμμένα.

Αν αποτύχετε στο να αποκτήσετε αυτή τη γνώση,

Προσευχηθείτε στον Θεό να σας φωτίσει:

Γιατί ο ίδιος ο Χριστός μας δίδαξε

ότι η αγία εκκλησία είναι είναι ο οίκος του Θεού,

και πως δεν έγινε για κανένα άλλο σκοπό

παρά για προσευχή, όπως τα βιβλία μας λένε˙

Εκεί πρέπει οι άνθρωποι να συναθροίζονται,

για να προσευχηθούν και να θρηνήσουν για τα

αμαρτήματα τους. Φροντίστε να μην έρχεστε

στην εκκλησία αργοπορημένοι, χασομερώντας

με άσκοπες συζητήσεις στον περίβολο της˙

Κι έπειτα από τη στιγμή που εισέρχεστε στην

εκκλησία, να έχετε το νου σας προσηλωμένο

ακόμη περισσότερο στο να υμνείτε τον Κύριο

και Θεό σας ημέρα και νύχτα, με όλο το

πνεύμα και όλη τη δύναμη σας.

Μόλις περνάτε το κατώφλι της εκκλησίας να

παίρνετε λίγο από το αγίασμα που υπάρχει,

γιατί κάθε σταγόνα που αγγίζετε από αυτό

γιατρεύει ένα αμάρτημα, γι αυτό να είστε

βέβαιοι.

Αλλά πρώτα πρέπει να αφαιρέσετε την καλύπτρα

από την κεφαλή σας, σεβόμενοι την αγάπη του

που τον οδήγησε να πεθάνει πάνω στο σταυρό.

Από τη στιγμή που εισέρχεστε στην εκκλησία,

υψώστε ευθύς την καρδιά σας προς τον

Χριστό˙

Σηκώστε το βλέμμα σας προς τον σταυρό

κατόπιν, και γονατίστε όπως πρέπει και με τα

δυό σας γόνατα, και μετά προσευχηθείτε σε

Αυτόν, έτσι ώστε να πράττετε εδώ σύμφωνα με

τις επιταγές της Αγίας εκκλησίας,

τηρώντας τις δέκα εντολές

που ο θεός έδωσε σε όλους τους ανθρώπους˙

Και προσευχηθείτε σε αυτόν με σιγανή φωνή

Να σας κρατάει μακριά από τα εφτά

αμαρτήματα, Που θα μπορούσατε ίσως να

διαπράξετε, σε αυτή τη ζωή, να σας κρατήσει

μακριά από έγνοιες και διαμάχες, και επιπλέον να

σας προσφέρει τη χάρη του, ώστε να έχετε θέση

στην ευλογία των ουρανών.

Μέσα στην αγία εκκλησία ξεχάστε τις ευτελείς

Λέξεις, των λάγνων συζητήσεων και των

ανόητων χωρατών, κι αφήστε πίσω σας κάθε

ματαιοδοξία, και πείτε το πάτερ υμών και τους

δοξαστικούς χαιρετισμούς˙ Προσέξτε να μη

θορυβείτε, αλλά να είστε συνεχώς προσηλωμένοι

στην προσευχή σας˙ Κι όσο συνεχίζετε να

προσεύχεστε, μην καλύπτετε με το σώμα σας

κανέναν με οποιονδήποτε τρόπο.

Στο χώρο αυτό να μη στέκεστε όρθοιοι ούτε να

κάθεστε, αλλά να παραμένετε σεμνά

γονατιστοί κατά γης, κι όταν αρχίσω την

ανάγνωση του Ευαγγελίου,

να σηκωθείτε με ευπρέπεια και να στέκεστε

μακριά από τους τοίχους, με την προσοχή σας

διαρκώς στραμμένη στη λειτουργία αν είναι

δυνατόν, όταν αρχίσουν οι ύμνοι που δοξάζουν

τον Κύριο και όταν τελειώσει το ευαγγέλιο,

πρέπει να γονατίσετε ξανά,

ευλαβικά και με τα δυό γόνατα, για την αγάπη του που εξαγόρασε τις αμαρτίες μας˙

Και όταν ακούτε να σημαίνει η καμπάνα για τη

θεία ευχαριστία,

νέοι και γέροι πρέπει να γονατίσετε,

και να ενώσετε τα χέρια σας με ευλάβεια,

και έτσι να ψάλλετε,

Γλυκά και απαλά και δίχως θόρυβο˙

“Χριστέ και Κύριε καλώς όρισες ανάμεσα μας,

με τη μορφή του άρτου όπως Σε βλέπω,

Τώρα Χριστέ με το δικό Σου άγιο όνομα,

Προστάτευσε με από την αμαρτία και τη

ντροπή˙ χάρισε μου άφεση και Ευχαρηστία

πριν φύγω από τον χώρο αυτό,

καθώς και μετάνοια για τις αμαρτίες μου,

για να μην πεθάνω Κύριε βουτηγμένος σε

αυτές˙ Και καθώς κι Εσύ γεννήθηκες από

γυναίκα, βοήθησε και μένα να μη χαθώ˙

αλλά όταν χαθώ από αυτόν τον χώρο,

χάρισε μου την άπειρη ευλογία Σου,

Αμήν! Αμήν! Γένοιτο!

Γλυκιά δέσποινα, προσευχήσου για μένα.

Αυτά θα πρέπει να πείτε ή με λόγια παρόμοια,

μόλις γονατίσετε για τη Θεία ευχαριστία.

Δίχως να παρασυρθείτε από απληστία αφού

έχετε ευεργετηθεί, μην παραλείπετε να Τον

υμνείτε για όλα όσα έχει δημιουργήσει˙

Γιατί πρέπει να είναι ευτυχισμένος ο άνθρωπος

αυτήν τη μέρα, αφού στη διάρκεια της μπόρεσε

για μια στιγμή να Τον δει˙ Είναι αναμφίβολα

τόσο πολύτιμη αυτή η εμπειρία, ώστε την αξία

της δεν μπορεί να την περιγράψει άνθρωπος˙

Αυτό το όραμα είναι όμως τόσο ευεργετικό, ώστε σωστά λέει ο Άγιος Αυγουστίνος ότι την

ημέρα που θα αντικρίσετε τον ενσαρκωμένο Θεό, θα έχετε εξασφαλίσει˙ Συντροφιά και ποτό ανάλογα με τις ανάγκες σας,

και τίποτα εκείνη τη μέρα δε θα σας λείπει.

Ανόητους όρκους και βλασφήμιες

ο Θεός έχει ήδη συγχωρέσει˙

Τον ξαφνικό θάνατο κι αυτή την ίδια μέρα

Τολμήστε να αντιμετωπίσετε δίχως τον

παραμικρό φόβο˙ Επίσης τη μέρα αυτή σας

διαβεβαιώνω, τα μάτια σας δε θα χάσουν την

όραση τους˙ και τα πόδια με τα οποία βαδίζατε,

ώσπου να αντικρίσετε αυτό το θείο όραμα, θα

λάβουν την εντολή να σταθούν εκεί που πρέπει:

Ο αγγελιοφόρος ο άγγελος Γαβριήλ,

Θα σας περιβαλλει με απόλυτη προστασία.

Και από το θέμα αυτό μπορώ τώρα να

προχωρήσω, για να μιλήσω για άλλα οφέλη της

Θείας Λειτουργίας˙ Στην εκκλησία να έρχεστε

επιπλέον, αν είναι δυνατόν, και να

παρακολουθείτε τη Θεία Λειτουργία κάθε μέρα˙

Αν δεν μπορείτε να έρθετε στην εκκλησία,

Στον τόπο που εργάζεστε,

Όταν ακούτε τις καμπάνες της λειτουργίας,

Προσευχηθείτε στον Θεό με γαλήνια καρδιά

Συμμετέχοντας και εσείς με τον τρόπο αυτό

στη λειτουργία που ψάλλεται στην εκκλησία.

Παρακάτω, θα σας διδάξω

Ώστε κι εσείς τους εταίρους σας να διδάξετε,

όταν εμφανίζεστε μπροστά σε κάποιον

άρχοντα, σε αίθουσα σε προαύλιο ή στη

διάρκεια γεύματος, το σκούφο ή το καπέλο σας

να βγάζετε, πριν παρουσιαστείτε ενώπιον του˙

Δυό και τρεις φορές, χωρίς δισταγμο,

πρέπει να υποκλιθείτε μπροστά του˙

στηριγμένοι στο δεξί σας γόνατο,

για να δείξετε έτσι το σεβασμό σας.

Μείνετε ασκεπείς

Και μόνο αφού θα έχετε φύγει να το φορέσετε

ξανά. Όσο θα μιλάτε με αυτόν,

σωστά και ευγενικά κρατήστε ψηλα το

πιγούνι˙ Έτσι σύμφωνα με τις υποδείξεις των

γραφών, θα μπορείτε να τον κοιτάζετε

ευγενικά κατά πρόσωπο.

Πόδια και χέρια να παραμείνουν εντελώς

ακίνητα, επειδή είναι επιδεξειότητα να μην

ξύνεστε και να τρεκλίζετε˙

Αποφύγετε να φτύνετε ή να ρουφάτε τη μύτη

σας, μακριά από την παρουσία άλλων

απαλλαγείτε από τις εκκρίσεις σας, και αν

πράξετε έτσι, δείχνετε σύνεση και ευγένια,

πρέπει οπωσδήποτε να φέρεστε με απόλυτη

αυτοπειθαρχία, αφού εισέλθετε στην αίθουσα,

ανάμεσα σε ευγενείς, αξιωματούχους και

αυλικούς,

μη θεωρείται τον εαυτό σας ιδιαίτερα

σημαντικό για τίποτα, ούτε για την υψηλή

καταγωγή, ούτε για τις ικανότητες σας,

μην κάθεστε ούτε να στηρίζεστε εδώ και κει,

έτσι απαιτεί η σωστή ανατροφή. Μη δείχνετε

όμως με την έκφραση του, προσώππου σας ότι

αισθάνεστε κατώτεροι, γιατί στην πραγματικότητα

η σωστή ανατροφή αποδεικνύει την κοινωνική σας

θέση. Όποιοι και αν είναι ο πατέρας και η

μητέρα του καθενός, καλό είναι το παιδί που το

έμαθαν να συμπεριφέρεται σωστά σε

ιδιωτικούς χώρους ή σε δημόσιους, όπου κι αν

βρίσκεστε˙ Οι καλοί τρόποι χαρακτηρίζουν

τον άνθρωπο. Στο επόμενο στάδιο φροντίστε

σοφά, Να χαιρετίσετε έναν προς έναν τους

παρευρισκομένους˙ Μην το κάνετε αδιακρίτως

όμως σε όλους, αλλά μόνο προς όσους

πράγματι γνωρίζετε.

Όταν έρθει η στιγμή να δοκιμάσετε το κρέας,

Να τρώτε ευγενικά και σκεπτόμενοι τους

συνδαιτυμόνες σας. Πρώτα προσέξτε να είναι

καθαρά τα χέρια σας, και το μαχαίρι να είναι

κοφτερό και κατάλληλο, και κόψτε από το

ψωμί ποσότητα ανάλογη με το κρέας σας, όση

ακριβώς πρόκειται να καταναλώσετε.

Αν βρίσκεστε καθισμένος πλάϊ σε κάποιο

πρόσωπο σημαντικότερο, από σας τον ίδιο,

περιμένετε να σερβιριστεί πρώτα εκείνος από

το κρέας, πριν καν το αγγίξετε εσείς.

Μη βιαστείτε να διαλέξετε τα εκλεκτότερα

κομμάτια του, παρ’ όλο που θα τα θέλατε πάρα

πολύ˙ Φροντίστε τα χέρια σας να παραμείνουν

καθαρά ώστε να μη λερώνετε ελεεινά την

πετσέτα σας˙

Επιπλέον δεν επιτρέπεται να φυσάτε τη μύτη

σας. ούτε να βυθίζετε τα δόντια στο κρέας˙

Να μη χώνετε όλο το πρόσωπο σας μέσα στην

κούπα, ακόμα κι αν λαχταράτε πολύ να πιείτε,

αλλιώς ως και τα μάτια σας θα γίνουν

μούσκεμα.

Γιατί βέβαια κανένα από όλα αυτά δεν είναι

δείγμα ευγενικής συμπεριφοράς. Προσέξτε το

στόμα σας να μην είναι γεμάτο όταν αρχίζετε

να πίνετε ή να μιλάτε.

Όταν βλέπετε κάποιον να πίνει,

Να προσέχετε την ομιλία σας,

Και να τελειώνετε γρήγορα τη διήγηση σας.

Εϊτε κρασί πίνει είτε μπύρα,

Φροντίστε επίσης να μην περιφρονείτε

κανέναν, σε όποια κατάσταση κι αν βλέπετε

πως βρίσκεται˙ Ούτε επιτρέπεται να

διαφθείρετε κάποιον, αν θέλετε οι ίδιοι να

παραμείνετε άξιοι σεβασμού˙ Γιατί εκφράσεις

άστοχες μπορεί να προκαλέσουν συγκρούσεις.

Που ίσως αμαυρώσουν τη φήμη σας.

Σφίξτε τα δάχτυλα σας δυνατά σε γροθιά,

Και κρατήστε τον εαυτό σας μακριά από

πράγματα που θα σας έκαναν να μετανιώσετε.

Σε ιδιαίτερα διαμερίσματα αν βρεθείτε

ανάμεσα σε κεφάτες κυρίες, να συγκρατείτε τη

γλώσσα σας και να μην κοιτάζετε κάποια

ιδιαιτέρως. Μη γελάτε βροντερά ούτε

ξεφωνίζοντας, μην κάνετε άσεμνα αστεία ούτε

να βωμολοχείτε. Μην παίζετε τυχερά παιχνίδια

παρά μόνο με ομότιμους σας, και μην

αποκαλύπτετε ότι έτυχε να ακούσετε˙ Μη φανερώνετε τις προσωπικές σας πράξεις,

Ούτε χάριν ευθυμίας, ούτε προσδοκώντας

ανταμοιβή: Με κομψά λόγια ίσως αποκτήσετε

ό,τι επιθυμείτε, συμπεριφερόμενοι όμως έτσι,

ίσως καταστρέψετε τον εαυτό σας.

Όταν συναντάτε κάποιο αξιοσέβαστο

πρόσωπο, πρέπει να βγάζετε το καπέλο ή το

σκούφο σας˙ Στην εκκλησία στην αγορά ή

στην πόλη αποδώστε του χαιρετισμό και τιμές

σύμφωνα με την κοινωνική θέση του.

Αν βαδίζετε με κάποιο πρόσωπο πιο

αξιοσέβαστο από σας τον ίδιο φροντίστε, ο

ώμος σας να ακολουθεί τη ράχη του, γιατί αυτό

δείχνει σωστή ανατροφή χωρίς ελλείψεις˙

όποτε εκείνος μιλά, εσείς να παραμένετε

σιωπιλοί, όταν θα έχει ολοκληρώσει, τότε

μπορείτε να μιλήσετε ελεύθερα, Ωστόσο τα

λόγια σας να είναι συνετά και ό,τι λέτε να το

έχετε πρώτα σκεφτεί καλά˙

Μην το διακόπτετε όμως όταν διηγήται,

Καθώς πίνει το κρασί του ή την μπύρα του.

Ο Χριστός με τη Θεία Χάρη Του

Θα σας χαρίσει αρκετή σοφία και χρόνο,

Ώστε αυτό το βιβλίο να διαβάζετε και να

γνωρίζετε καλά, κι έτσι ο Παράδεισος να είναι

ή ανταμοιβή σας.

Αμήν! Αμήν! Γένοιτο!

Ας αναφωνήσουμε όλοι αναγνωρίζοντας την

ευσπλαχνία του.